Het verhaal is heel eenvoudig. Tussen de vloedlijn, die nooit op dezelfde plaats blijft, en de vaste grond, die nog niet beslist heeft of het land zal blijven of  zee worden, liggen zo’n duizend jaar geleden moerassen, hoopjes en handgebouwde wegeltjes waarlangs herders naar de schapen sloffen. Onder die wandelaars zijn er een paar met een duidelijk doel: een monnik die wil kerstenen, een boer die wil vissen en een denker die het allemaal wil uitschrijven. De ene bouwt een kapel en dan een kerk, de tweede graaft een haven en de derde notuleert en wordt bazig. Kerk en werk maken de cultuur van 10 eeuwen die ofwel duister ofwel boeiend kunnen zijn. Afhankelijk vanuit welke invalshoek je kijkt.

De kapel in de oude stad wordt de toren aan de oude vloedlijn. De nieuwe kerk in de nieuwe stad wordt de toren die na zijn laatste restauratie alle brandlucht verloren heeft. En die toren, deze stenen hebben alles gezien. Vanaf 1478 kan ze zelf vertellen in hout, klei, griffel, blad, … over Oostende die misschien Mariakerke had moeten noemen en nu al zijn oud wapenschild afgezworen heeft. Een gebouw in een stad heeft onthouden wat de stenen hebben gezien. En wij hebben gezocht, gevonden en nagedacht. Over stormen, metselwerk, natuursteen en baksteen, belegering en herinwijding, versiering en verwoesting. Toen in 1986 de haan van zijn toren viel, groeide De Peperbusse Sociëteit uit het gerommel van verdwijnen en vergeten. De “Haan” werd opgeëist, het gebouw gerestaureerd. Centraal maar eenzaam staat Pierre Claes.

De Sociëteit staat voor een stuk in de Kunstkring. De laatste 20 jaar is er nog weinig aan samenwerking gedaan. Vandaar: nu is het de tijd om opnieuw na te denken over dit gebouw, deze stad en haar culturele waarde. Vanop een hoogte, niet vanuit de hoogte, op de hoogte. Geïnformeerd, al zijn een aantal stukken verdwenen tussen bron en bewaarplaats. Tussen 1986 en 1993 (ongeveer) kon de kunstkring heel wat opzoekwerk verzamelen en uitschrijven, zonder er gebruik van te maken. We schoffelen, klasseren, bespreken en bieden aan: het monument als geschiedenis van een stad.
                        
André Baert