|
De ene fotograaf is de andere niet,
zoals de ene reeks niets met de andere kan of wil te maken
hebben. Het portret, het landschap, het kunstzinnige, het
schone, het fatale: definities die we elk met onze eigen
fantasie kunnen vullen. Wat meer is: de bron van die
fantasie is vaak het enige medium waarover we beschikken.
De foto wordt door een andere foto inhoudelijk gevuld. Dus
fotografie op zich is een archief, een collectief
geheugen, een databank emoties maar ook het medium bij
uitstek om emoties periodiek te luchten en ons achteraf te
verontschuldigen. Het is nu eenmaal zo duidelijk.
Burgemeester Lippens van Knokke-Heist
zat er heel dicht bij: van de vele exposities van World
Press Photo die hij in de voorbije jaren heeft gezien,
blijft het spectaculaire kleven. Hij verwijst naar de
Zuid-Vietnamese officier die middenin een straat een
vermeende Vietkongstrijder door het hoofd schiet. Een
legendarische foto met zelfs een volledige studie waarin
de auteur poneert dat het allemaal in scène gezet is. Een
kwestie van de passage en de inslag van de kogel.
Niet dat pikant detail is belangrijk,
maar wel de waarde en de aandacht die besteed wordt aan
het fotografische nieuwsbericht. Herinnert u ook andere
winnaars: het Afghaanse meisje dat zoveel jaar later als
vrouw opgezocht wordt: alleen de ogen verraden haar
oorsprong. Of het Vietnamees meisje na de napalm aanval en
nu als typisch ‘succesvol’ Amerikaans burger. In elk
van die gevallen zoeken we naar geruststellingen omdat we
de afstand tussen onze krant en die buitenwereld niet
kunnen overbruggen.
Wie dat wel kan is de fotograaf die,
bijvoorbeeld net terug van een paar weken Irak, getuigt
van de georchestreerde wereld waar BBC-World of CNN over
berichten. Daar tegenover staan dan de objectieve
berichten van de Franse zenders en zeker de bijdragen van
Rudy Franckx (VRT) die zich voor een belangrijk stuk moest
behelpen met randinformatie nà de passage van de ‘glorieuze
‘troepen. Ik zet daar die paar impressies naast die ik
bij de Belgische deelnemer Bruno Stevens mocht aflezen.
Dit is fotojournalistiek. Feiten tonen
met een ruimere visie. Met duiding op wat vooraf ging en
wat daarna blijft. De mens die het meemaakt terwijl het
geratel van rupsbanden steeds verderaf klinkt. Niet de
actie telt, want die zie je hoe dan ook op het nieuws. En
hoe meer het nieuwsanker waarschuwt voor de aangrijpende
beelden, hoe aandachtiger wij kijken. Terwijl het gevoel
daar rond verloren gaat.
Marc Prüst, projectmanager van World
Press Photo, noemt het "wachten". De wereld van
2002 was aan het wachten. Wachten op de naschok van
nine-eleven, wachten op de resultaten van Afghanistan,
wachten op Irak, wachten op de volgende stap in de
catharsis, de zielereiniging van Bush en co. In de
historische vergelijkingen tussen een dag en een periode,
is de som van de gebeurtenissen tijdens die periode,
waarvan de elementen kleiner zijn dan het totaal van één
dag, ondergeschikt aan die éne historische dag. Wanneer
een periode gedomineerd wordt door een permanente
herhaling van een daad, dan zal de verzamelnaam van die
daad en de som der slachtoffers een mijlpaal in de
geschiedenis zijn. Zo veegt 11 september (weet je het
jaartal nog? …2001) alles weg dat te maken heeft met de
Palestijnse onderdrukking. Veegt alles weg dat
vredelievend is in de Islamitische cultuur.
Dan moet de fotojournalist ingrijpen en
het andere dus het ware verhaal geven. Die prenten worden
in diverse en verspreide publicaties gezet, zodat weinig
lezers een zuivere kijk op die prangende actualiteit
kunnen krijgen. Door die wereldwijde waaier van
informatiezuilen en door de beperkingen die de
fotojournalisten buiten de westerse wereld ondervinden, is
het bestaan van de World Press Photo uitermate belangrijk.
Omdat het WWP de foto’s via een wedstrijd verzamelt en
fondsen vrijmaakt om die ‘derde’ wereld fotografen via
seminaries tot volwaardige technische reporters te maken.
Over drie jaar, en telkens één week, krijgen de
gegadigden tekst en inlichting over de recepten van de
duidelijke fotojournalistiek. Zo maakt het WWP eerst die
beeldkunstenaars - ik wil ze toch minstens één keer zo
noemen - mondig en vaardig. Daarna is de bijgeschoolde
persfotograaf altijd op het werkveld aanwezig, aangezien
de meeste drama’s in hun straat gebeuren. Het WWP maakt
dus een weg voor de media democratie.
En in die gruwel van klank en beeld
wint vaak de stille traan. Wanneer uit 54.000 inzendingen
van 3.900 beroepsfotografen één opname de mondiale
geschiedenis samenvat, dan sta je voor een pijnlijk maar
mooi meesterwerk. |
