Gerardo Rueda

het abstract tot de essentie gereduceerd

Van 25 oktober tot 14 december 2003 is het PMMK, Museum voor Moderne Kunst, een van de zuilen van de rondreizende tentoonstelling Gerardo Rueda: Madrid-Paris-Madrid. Een kleine maar zuivere presentatie waarbij de bezoeker over een zestigtal werken een bevattelijk beeld krijgt van wat de constructivistische tak van de abstracte kunst sinds de vruchtbare zestiger jaren te bieden had. Een tweede bedoeling van deze expositie is het weerleggen van het doorgedreven vermoeden dat Spaanse kunst MOET gebukt gaan onder de tormenten van het Spaanse temperament, van de Goyaanse pijn naar de loerde materie van Tàpies.

Rueda wordt geïntroduceerd met omschrijvingen als ‘geometrische zuiverheid, egale kleuren, stijlvolle structuren, … een van de grootste constructivisten van de Spaanse avant-garde.’ Maar niemand die hem tijdens de persvoorstelling kent, wat dan weer alles zegt over dat vermoedelijke mis interpreteren van de Spaanse moderne kunst. Net als Vlaanderen alleen maar willen zien als een bolwerk van primitieven en expressionisten, hoe complimenteus ook.

De trage rondgang langs schilderijen, collages, assemblages en sculpturen geeft je een vermoedelijke rust, omdat de keuze zo zacht gehouden is. De rust van eenvoudige kleuren, van niet grillige lijnen, van geen overdonderende formaten. De uitnodiging tot een wandeling langs een verfijnde keuze werk. Een verfijning die wars staat van de grootse ideeën en eerder buigt naar een intimiteit die aan sommigen voor sensueel zien. Misschien. Ik houd sensualiteit en logica gescheiden, al kan ik in de bruikbaarheid van bijvoorbeeld architectuur zeer sensuele contexten vinden. Neem alleen al de vormelijke vrijheid van een muur. En zo kom ik dan toch bij de constructie van die muur uit lijnen. Lijnen die … essentieel zijn bij Rueda. Ik kies voor vrijheid.

Maar dan een geometrische vrijheid. Niet aan wettelijke banden maar geijkt op de rust van rechten en hoeken. De zekerheden van de som. Het evenwicht. Meer nog: Rueda kent de formule om dat evenwichtige geruis om te zetten in een monochrome maar nooit luie toon. Die strakheid komt nooit boven, omdat het reliëf van een duidelijke interventie daar en dan aanwezig is. Of in de vorm zelf (drie dimensies) of in een subtiele verheffing van de verf.

Is hij dan kritiekloos in die quasi zuiderse romantiek? Neen: abstract is op zich al een wederwoord op de geestverwarrende verhalen en anekdotes in figuratieve of vervagende contouren. Abstract is een essentiële kritiek die een volledige maatschappij heeft gericht. En zij die net als in de poëzie met één woordengreep het leven van een emotie kunnen uitlijnen, hebben die maatschappij herleid tot een structuur van vakken en balken, van sobere verticalen, horizontalen of gesloten vlakken. In die eenvoud ligt misschien wel de trap naar meditatie en alle daaruit groeiende vrije en gebonden denkpatronen.

Kunst is dus zeker in dit geval de aard van de mens, de bron van denken, een rijke fertiele materie die vergeestelijkt de mens rijkere visies kan/moet geven. Kan de kunst dus de wereld redden? Ja, maar neen….. Want wie kan vrij denken, buiten de kunstenaar zelf?

Deze tentoonstelling wordt voortreffelijk geleid door Barbare Rose. Zij speelt daarbij met de link tussen het Madrid van Rueda en het hart van de abstracte kunst dat vaak in Parijs klopte. Hoe belangrijk deze dame is, lees je in de bijlagen. Let wel: let op met internetlinks op die naam! In bijlagen kan je de originele en diepgaande persbrief nalezen, plus het museum voor abstracte kunst van Spanje, met werk van Rueda, virtueel bezoeken. Er is ook plaats voor een beetje Tàpies. Via de site van het Getty Museum kom je bij de biografische nota’s van Barbara Rose.

www.march.es/CUENCA/

www.fundaciotapies.org/

http://www.getty.edu/research/conducting_research/finding_aids/rose_m11.html

www.seacex.es