|
De Profundis! Mijn buurman houdt niet
zo van de naam en citeert een Latijnse zin waarin die
diepte de dood betekent. Ik houd het classiconkundig bij
‘te gronde’, zoeken naar het originele. In ons geval
de originele klank benaderen. Dat kan via opzoekingen en
(her)ontdekkingen, doorgevoerde studie en vergelijking of
door het gebruik van periode getrouwe instrumenten die de
authentieke klank kunnen geven. Ik kom altijd tot dezelfde
conclusie: muziek is aan de basis exact en daarboven het
domein van de perfectionist en de sensibele. Waar de
beeldende kunst van het exacte weggaat, wil de klassieke
of periode muziek de oorsprong en techniekzuiverheid
benaderen. En in die optiek zijn ze beiden kunst. De
beeldende kunst heeft een grotere vrijheid en daardoor de
vervelende bijwerking heel zelden tot complete ontroering
te komen. Terwijl de partituurscherpe muziek op zich al
uitgebalanceerd is en dus voldoet aan de zucht naar
evenwicht (of precies niet) dat inherent is aan de ‘denkende
mens’. Techniek, gevoel, ratio, … De ingrediënten die
uw en mijn hart doen kloppen.
Els Moens, management Ewald Demeyere
& ensemble De Profundis: "Wij
hebben deze naam wel degelijk met een bepaalde reden voor
dit ensemble gekozen. Zoals u kan lezen in het
programmaboek van het concert en op onze website werd het
barokensemble in de 18e eeuw geleid vanuit het klavecimbel
(de basso continuo), en niet door een dirigent, zoals
we dat nu kennen en zoals heel wat barokensembles ook de
dag van vandaag functioneren. Ewald Demeyere wil met zijn
ensemble de "authentieke" orkestpositie in ere
herstellen, vandaar de leiding "vanuit de
diepte" (letterlijk De Profundis), het basinstrument,
het klavecimbel dus."
Dat en de thematiek van de avond: Bach.
Niet de vader maar de zonen. Bach waarover onze
eindredacteur Eric Vandeleene zegt:
"Bach heeft van alle
muziekvormen (buiten de opera) een synthese gemaakt, deze
vervolledigd of op punt gesteld: het concerto, het
solostuk, de fuga, de cantate, de sonaten en gaat zo maar
door. Niemand heeft nadien nog enige verbetering kunnen
aanbrengen. De Westerse muziek steunt nog steeds op
datgene wat Bach 350 jaar geleden vastlegde."
En de zonen? "Zoals
alle jongeren kwamen deze ook in opstand tegen het
vadergezag en vonden ze zijn muziek passé, zeker Carl
Philipp Emanuel en Johan Christian. Wilhelm Friedemann
volgde nog het langst het 'oudere' Bach-concept. De 2
anderen evolueerden naar de rococo (dus veel lichter) en
proefden reeds het vroeg klassieke (Haydn en Mozart). Johan
Christian ontmoette trouwens Mozart. Mozart op zijn beurt
was een fervente aanhanger van Carl Philipp (de eerste
Mozart-symfonieën steunden op deze van Carl Philipp). De
zonen hebben in feite heel weinig of niets gedaan om het
werk van hun vader voor verval te behoeden. Wilhelm Friedemann bijvoorbeeld, notoir drankzuchtige, verkocht
een deel originele partituren, o.a. de Brandenburgse
concerto's! En zo geraakte Johann Sebastian in de
vergetelheid tot Felix Mendelssohn de Mattheus-passie
herontdekte en ook voor de eerste maal terug uitvoerde
ergens midden de jaren 1800. Triest maar waar: Johann
Sebastian werd gedurende 150 jaar vergeten, buiten een
paar kenners zoals Mozart en Beethoven, maar dan meer voor
studiemateriaal."
Het programma van 13.11.2003 was keurig gekozen.
Concerto in D voor klavecimbel en strijkers
Allegro, Andante, Presto Wilhelm Friedemann BACH
Sonate in g voor hobo en basso continuo
Adagio, Allegro, Vivace Carl Philipp Emanuel BACH
Trio in Bes voor 2 violen en basso continuo
Largo, Allegro, Vivace Wilhelm Friedemann BACH
Pauze
Concerto in Es voor hobo, strijkers en continuo
Allegro, Adagio, Allegro ma non troppo Carl Philipp
Amanuel BACH
Sonate in G voor klavecimbel
Begeleid door een viool en een violoncello op.2/2
Allegretto, Allegro Johann Christian BACH
Kwintet in F voor hobo, viool, altviool,
Cello en klavecimbel obligato
Allegro con moto, Tempo di menuetto Johann Christian BACH
Met diezelfde buurman hadden we
ongevraagd het eerste deel samengevat:
Lauwtjes, opwarming in het eerste stuk met redelijk wat
verwarringen, de klavecimbel verdwijnt tussen gordijn,
spiegels en gedempte kroonluchters. En dan bij het Trio in
Bes op dreef geraken. Met de pauze voel ik dat straks de
slagorde van de intieme barok kan komen. De tinteling van
het gescherm tussen individuele instrumenten tegen de
spiegel van de continue klavecimbel en cello. De zaal is
een pijnlijke klankkast waar iedere noot hoorbaar scherp
wordt geregistreerd. In de intimiteit van een (hooguit)
6-koppig ensemble komen die toetsen stipt op je af.
Opnieuw Els Moens in haar reactie op
het eerste deel van onze benadering: "Die
indruk van verwarring zit echter in de muziek zelf, niet
in de uitvoering. Het gaat om een werk van Wilhelm
Friedemann Bach, en die heeft nu net in een wat
bevreemdende stijl geschreven. Dat maakt die periode na
Bach juist zo boeiend : Bachs zonen zijn zoekende in hun
muzikale stijl, de muziek komt van ergens (de barok) en
gaat naar ergens (het classicisme).
"Verwarring", frequente stemmingswisselingen,
tempowisselingen, plotse pauzes zijn nu net een kenmerk
van deze muziek."
Na de pauze is De Profundis in volle
zwier. Het Concerto voor alle deelnemers is vol,
volledig, warm, correct. Je voelt dat de muzikanten
meeleven en dat die opgewekte klanktintelingen de rest van
het concert zullen domineren. Zo opgewekt dat de cello het
in de tweede Sonate van de avond even moet afleggen
waardoor viool en piano de volle kans krijgen hun
klankzuiverheid te bewijzen. Het eind kwintet is de
perfecte afsluiter van de avond.
Organisator Willy Gillis van
VTB-Oostende kijkt tevreden terug: "Hartelijk dank
voor het toesturen van de persbespreking van het concert
door het ensemble "De Profundis". Wel wou ik er
graag aan toevoegen dat de hoboïst, Paul Dombrecht (een
Oostendenaar, afkomstig uit een muzikale familie) een
opmerkelijke prestatie leverde, die vooral in het tweede
deel, na de pauze, volledig tot haar recht kwam."
(info: www.vtb.be/oostende
en http://users.skynet.be/de.profundis/contact.htm)
(André Baert en Eric Vandeleene
met inbegrip van de ongewijzigde reacties van Els Moens en
Willy Gillis) |