VLIZ officieel mooi gehuisvest

De bus rijdt er niet meer heen. Niet dat ik die ooit echt nodig heb gehad. Lang geleden kwam ik er met de auto van een overgrootvader, daarna grootvader en vader en uiteindelijk zelden met eigen transport, fiets of bus. En nu: te voet vanaf de tramhalte Opex. Een lange en mooie wandeling langs herinneringen. Langs ‘de krommen’ de ‘nieuwe mijn’ waar toen de supervangsten of de laatkomers geveild werden. De vlakte waarin een zeemacht en een zeewezen het buitenmuurs hart van de stad klopte. Nu die complexen weg zijn, besef je pas welke bron van werk daar lag. Nu wonen er containers en soms een gros verstekelingen. De geur is gebleven. De sensualiteit van verse vis in open lucht. De souvenirs aan brandende 5-uur oogjes, de zware poester op de zéér nuchtere jonge maag en de ruwe blikken boven het peperkoeken hart. De klank is er ook nog. De godver uit de Paulusstraat rolt hier nog even warm over de ‘r’.

In de maag van het oude ambacht heeft men 8 pakhuizen tot ruime VLIZ-kantoren omgetoverd met een coördinerend, een belezend en een bestuderend motief. Terwijl men buigen de tent verankert en de piano binnenrolt, proef ik in de kantine de koffieboonkoffie

Mijn nonkels slurpen hier hun koffie of pint niet meer wegens ‘dood’. De mensen die me met de zee binden varen één na één over hun einder. Ik zwem alleen in hun zee, maar het zout zit in mijn genen en in alle cellen. Nostalgie en ik klap wat met Eddy Serie over zijn engel van de zee en een toetje Nostrodamus. En dat hij gerust zijn gedacht in NOT mag publiceren.

© Mike Louagie 1984

Terwijl de zeewind de tent vertelt dat ze pertinent in de weg staat, jubelen de twee frisse muzikale meiden van het duo Bassez virtuoos met piano en viool. Ik proef de kalkwitte muziekzalen met hun zuiders temperament. De floskesbloes rond de viool golft over een ritme van tokkelen en strelen. Ik voel me bij wijlen opnieuw in de luisterzaal of het salon van een vroege vorige eeuw vol trillend timbre, kant en buiten de koets.

Daarachter de bas van een containerschip dat om vijfentwintig voor elf vanuit de havengeul de tweede spreker uittoet. Ik hoor de accordeon door de snaren, met minder dynamiek maar die schepen Miroir doen woordknuffelen en gniffelen. Wanneer ze hun laatste strofe aankondigen wringen de drie drukke fotografen voor de ranke figuren om dat beeld in wit/zwart te verstillen

Directeur Jan Mees is gastheer voor 4 sprekers Hij laat eerst Burgemeester Jean Vandecasteele aan het woord als ‘bouwheer’ van de 8 gerenoveerde pakhuizen waar het ‘nog jonge instituut’ een ‘nieuwe tijd’ beleeft. De noeste burgervader, fris van een verdiend familiereisje, vindt dat de prestaties van het VLIZ meer dan duidelijk zijn om deze investering te doen. Hij verwijst ook naar de congressen en de daarmee gepaard gaande kleine overnachtingen die dan weer spijs zijn voor de onbegrensde honger van het toerisme. "De visserij staat onder druk; het VLIZ moet die sector haar dynamiek teruggeven." Waarna hij het niet kan nalaten de windstoten te feliciteren met hun reclame voor de windmolens. Zo is onze burgervader nu eenmaal.

Daarna krijgt Prof. Dr. Patric Jacobs als voorzitter van de Wetenschappelijke Commissie van het VLIZ het woord. (Ter herinnering: hij was de voorzitter of woordvoerder van het congres dat we in een vorig artikel uitvoerig hebben besproken.) Hij heeft het over een lange worsteling die eigenlijk nog volop woedt want er is nood aan geavanceerde materiële wetenschapsinfrastructuur en structurele financiële en materiële steun.

Hoe mooi het toetje op de roomtaart van de Zeeleeuw ook is, de wetenschap moet brandend actueel blijven. Vandaar de checklist van onderhoud, vervangen, plannen over meerdere jaren met ‘respect voor de wetenschappelijke onafhankelijkheid’. Een modern wetenschapper moet zich nu tot beheerder van kennis en administratie omtoveren want "hij of zij verenigt vele – eigenlijk te vele – functies in één enkele persoon, wat meer en meer dreigt ten koste te gaan van de geleverde kwaliteit en dat de persoonlijke voldoening in het werk in het gedrang brengt." Het zijn deze sloganeske uitspraken die dhr Jacobs tot commissievoorzitter of pusher maken. Hij gaat nog verder wanneer hij de denkoefening maakt dat de wetenschappelijke resultaten niet meer tot het werelderfgoed behoren maar tot de portefeuille van de nieuwe makelaars in wetenschappelijke goederen. Responsabilisering heet dat en "kenmerkt zich door het uitdrukken van immateriële zaken zoals cultuur en kennis in harde valuta en verplicht daardoor wetenschapsbeoefenaars ongeveer 2/3 van hun budget te betrekken uit competitieve mededinging op allerhande markten omdat de Overheid zelf maar voor 1/3 van de financiering wenst in te staan." Maar hij blijft geen klaagbank. Het Vliz vaart wel: € 32 miljoen of € 0,5 miljoen per lopende km kust.

Twee vertegenwoordigers van evenveel ministers sommen terecht op wat ze voor het VLIZ hebben gedaan en wat de taak van het instituut is. Beide hoogwaardigheidsbekleders blijven afwezig. Windmolenschrik?

Eerst Mark Meersman voor Steve Stevaert, Vlaams Minister van Mobiliteit, Openbare Werken en Energie. Hij boort gaten in de oude Oostendse dijken wanneer hij het belang van de veiligheid tegen overstromingen door ‘een duizendjarige storm’ aankaart. De Minister opteert niet voor de bouw van een ‘hogere, onaantrekkelijke massieve zeedijk’ zoals voorgesteld door een Oostendse culturele actiegroep. Hij kiest voor een ander systeem: "De wildste zee wordt daarmee voor de kust getemperd en de toegankelijkheid van de havendam voor de voetganger laat toe van dichtbij van de mooiste zee te genieten." Dit is een man die weet van waar de ‘subtielere’ kritiek komt.

Dan komen de beloofde centjes: de ombouw van de Zeeleeuw heeft € 750.000 gekost en er wordt een jaarlijks werkingsbudget voorzien van € 870.000 voor het vaarschema, aankopen en onderhouw van de wetenschappelijke uitrusting.

Patrick De Klerck kerft voor Dirk Van Mechelen, Vlaams Minister van Financiën en Begroting, innovatie, Media en Ruimtelijke Ordening de titels "data- en informatiecentrum" in de halfeeuwse vismijnmuren. Een ‘aanspreekpunt en coördinatiecentrum’ dat moet vechten voor zijn waardering. "Het gevaar dreigt dat het kleinschalig karakter van de Vlaamse onderzoekswereld ons parten zal spelen. Versterkte coördinatie en netwerking zijn dan ook meer dan ooit van belang."

Werken voor onze visserij, de Noordzee in West-Vlaanderen, Vlaanderen en Europa. "Dankzij het talentrijk en dynamisch team dat VLIZ van bij de start heeft kunnen aantrekken, heeft het VLIZ de hoge verwachtingen kunnen inlossen. Het heeft zich op twee jaar tijd ontwikkeld tot een begrip in zeewetenschappelijk Vlaanderen. Niet alleen in de onderzoeksgemeenschap, maar ook in de verschillende geledingen van de overheid, zowel op lokaal als op regionaal niveau."

En daarom staat officieus vast dat de doorlichting van 2003 positief zal zijn en een nieuw beheersovereenkomst van stapel kan lopen.

De wind wordt zenuwachtig wanneer Gouverneur Paul Breyne op zijn gekende losse maar spitse manier afsluit. Hij feliciteert directeur Mees en zijn voltallig personeel "dat niet in twee dagen werd geselecteerd (zoals bij de NMBS)", maar dat "dynamisch en jeugdig is naar het imago van de directeur." Zij beheren nu al een ledenbestand van 250 personen en instellingen, slaan bruggen op federaal, Europees en multilateraal niveau. "De aanwezigheid van VLIZ hier in de Vismijn is voor beide partijen een goede zaak. Het VLIZ is zeer blij met de prachtig gerenoveerde gebouwen – dit is een waarlijk ‘maritieme’ locatie, fraai ingebed in de haven van Oostende… Een meerwaarde…" waarna hij de notabelen en hoogwaardigheidsbekleders uitnodigt tot het ondertekenen van het samenwerkingsakkoord over de Zeeleeuw.

De Zeeleeuw ligt ervaren tegen de vismijnkade. De netten zijn gebruikt. Een kwarteeuw vaarwater wordt in toom gehouden door 10 zeelui die vanuit de RMT of de visserij de golfslag van hun Noordzee kennen. Dit is de broer van de Belgica die mijn zijn witte lijf door de hoge oceanen klieft. Lang en ver. De Zeeleeuw is wit/zwart met een toetje geel en groen, minder diep en perfect voor een zachter geladen programma langs de eigen kustwateren, 1 tot maximum 4 dagen buitengaats. En waar vroeger de loodsen kajuit naast kajuit op hun volgende korte omvaart gewacht hebben, studeren nu de wetenschappers of zoekt het trosje studenten naar het seksuele leven van de wijfjesslak die plots een piemel tussen huis en hoorn voelt komen. (Ziet De Grote Rede nr. 4 van april 2002)

Alle locaties:

Vlaams Instituut voor de Zee VLIZ, Algemeen Directeur Jan Mees, Vismijn Pakhuizen 45-52, 8400 Oostende, tel 059/34.21.30, fax 059/34.21.31, 
E-mail info@vliz.be, Website: www.vliz.be

Coördinatiepunt Geïntegreerd Beheer van Kustgebieden, Kathy Belpaeme, p.a VLIZ, Vismijn Pakhuizen 45-52, 8400 Oostende, tel 059/34.21.41, fax 059/34.21.31,
E-mail kathy.belpaeme@vliz.be

Alle Publicaties, Jan Seys, tel. 059/34.21.40,
E-mail jan.seys@vliz.be