ARTE MARE

Knokke-Heist - Voor de ene is het 9 voor de andere 11 kilometer. Voor beiden en een paar kunstminnende genodigden is het zeer lang. We hebben het over het parcours van Arte/Mare, het nieuw beeldend concept van de cultuurdienst van Knokke-Heist dat door de uitvoerende schepen Maxim Willems en organiserende en coördinerende Joost Declerq op punt werd gezet.

Het idee heet ‘het ei van Columbus’ te zijn. Een expositie frisse actuele levende kunst uit de Europese Unie presenteren. Niet in de stijl van de monumentale "Europaprijs voor Schilderkunst van de stad Oostende" maar gericht naar de laureaten van de academies in de EU.

Dit jaar werd het authentiek idee opgestart door Joost Declerq, die alle belanghebbenden persoonlijk opgezocht heeft en in een heel korte tijd (van april tot juli) een selectie gemaakt heeft. Door de tijdsdruk kon men slechts de directe buurlanden afreizen. En omdat het idee zo eenvoudig en vruchtbaar is, moest men meteen overgaan tot de presentatie op de zeedijk. Dit lijkt een excuus vanuit de organisatie, maar is eigenlijk een tactische zet die we als kunstbesprekers moeten begrijpen en appreciëren.

Het ligt in de bedoeling van schepen Willems het prachtig concept te stabiliseren door de meest belangrijke academies in de E.U. zelf hun selectie te laten houden. Op die manier krijgt de kunstmanifestatie een ruim karakter en zal men nooit moeten stellen dat het idee eigenlijk slechts de uiting is van één visie. Die individuele benadering staat in totale tegenstelling tot het collectieve idee van de Unie.

Wat laks klinkt, is duidelijk een actief beleidsstandpunt innemen. Geen slechte keuze in Knokke-Heist, waar de kennis aan de kenners gevraagd wordt.

Op de terugrit naar de tram schetst schepen Willems kort het ‘plastisch’ beleid van Knokke-Heist. Drie accenten: één bij de commissie beeldende kunst die toeziet op de inplanting in de gemeente. Daarbij wordt een platform gemaakt voor landschapsarchitecten, bouwarchitecten, kunstenaars en uiteraard de omwonenden. Het 1% principe wordt ook in het oog gehouden. Accent twee is de toeristische meerwaarde, rekening houdend met de oude traditie van het artistieke Knokke-Heist. Wat subsidiëring betreft valt Beaufort binnen dit accent omdat een hoge participatie uitstraling wordt verwacht.

Accent drie gaat over de Foto- en Cartoonfestivals die dringend toe zijn aan een opfrissing en een duidelijker Europese of mondiale representatie. "Arte/Mare past dus precies in het beleid."

De samensteller van de tentoonstelling noemt het een manifestatie over "Hedendaagse Kunst in Openbare Ruimtes." Er hangen drie ‘sferen’ of ‘tendensen’ over de werken. Er zijn de installaties die zich in hun actuele vormgeving moeten instandhouden of profileren binnen de locatie van de zeedijk. Er is ook het verborgen aspect van de openbare kunst zoals in de videopresentaties. Daarbij mag je ook de aangekondigde performances rekenen die ‘verborgen’ zitten in een programma. Er zal bv een kunstenaar zandkorrels tellen binnen een bepaald tijdsbestek. Of in het zand gevallen ‘Sandwiches’ gratis uitdelen, een "Tropicanabar" uitbaten en de communicatie met de ‘klanten’ bewaren. Tenslotte is er het zich inleven of inschrijven in het sociaal economisch leven waaruit de kunst moet ontstaan.

Wanneer we met de kunstenaars de rondleiding volgen, is er vaak sprake van de intuïtieve kracht van het concept én een zelfde ‘toeval’ dat de werken passen in het kader van de zeedijk met strand en duinen. Misschien wel het belangrijkste punt is de intentieverklaring om in september met alle initiatiefnemers samen te komen.   De kunstenaars, de organisatoren en de academiedirecteurs zullen dan praten over het hoe en wat en vooral over het ‘hoe is het geweest’. Uit die evaluatie wordt dan de les getrokken voor het daaropvolgend jaar.

Op de vraag of zij niet in het vaarwater van ‘BEAUFORT 2003" geraken, wordt eerder afwijzend gereageerd want arte/mare heeft voorrang op Beaufort

Ik start kordaat: de tentoonstelling heeft niet de uitstraling die de titel en het concept laat vermoeden. Maar ik wil wel genieten van ieder stuk. Wandel even mee. Let wel: omwille van de illustraties is de volgorde niet juist.

Suzan Ouwenkerke presenteert een zittende vissersvrouw in gips. Wat is haar verhaal? Ze wacht, ze kijkt. Bovenal is ze de drager van twee persoonlijk berichten. De herinnering aan haar grootvader die haar leerde vissen en de automatische link naar de thuiswachtende grootmoeder die geluk moet uitstralen, altijd wacht en te vaak verlies moet draagt in het reliëf van haar mimiek. De tweede link gaat naar het kitscherig vensterbankbeeldje van een getormenteerde vissersvrouw die het symbool van onvoorstelbaar verdriet moet zijn. Die overdreven nostalgie wordt in dit gipsen beeld uitvergroot. Een soort tegenpool van de afgemeten afscheidsblik in de ‘Vissersvrouwen’ van Gust Michiels op het Stationsplein van Oostende. HISK-Antwerpen: hisk@hisk.edu www.hisk.edu

Christophe Engels plaatst 5 grote foto’s op de rugzijde van evenveel strandcabines. Het zijn digitaal geassembleerde foto’s, geselecteerd uit opnames met virtuele grafische overbruggingen. Er bestaat dus geen contemporain gevinkte SF meer. De nieuwe fotografische creativiteit wordt de verfloze schilderkunst. Engels klikt een imaginair interieur aan de menselijke aanwezigheid. De houding en het verlangen wordt één beeld in een betonnen of betegelde gesloten ruimte met een raam of een opvallende belichting. De monumentale ruimte wordt zwembad of verwijst naar het raam met de nostalgie van een vrachtvaart.

Koninklijke Academie voor Schone Kunsten Gent: academie@hogent.be www.hogent.be

Pierre-Alexandre Remy (remypa@hotmail.com) draait uit in de helft gespleten metalen staven, een lange spiraal, een tube noemt hij het. Het verfijnd werk bestaat bij de gratie van het kontrast metaal tegen de egale arduinen vloer tegenover blank zand. Meer nog is het obsessieve ritme van de spiraal die de golven op het strand imiteert. De tunnel kan echter geen echte ’windtunnel’ worden door het te kleine formaat, maar het concept kan gerust uitvergroot worden in die richting. Een prachtige monumentale suggestie.

Ecôle Nationale Supérieure de Beaux-Arts Paris: info@ensba.fr www.ensba.fr

Nick Hullegie presenteert een zeer eenvoudige architecturale constructie.

Een schitterend witte strandcabine met een naar binnen gekeerde glinsterend opvangtrechter die uitmondt in een zuivere kruiwagen.

Het ‘interieur’ wordt verlicht door een onduidelijk raampje aan de achterzijde van het bouwsel. Ik zie de vorm, bergrijp de kontrasten, wil er zelfs een ecologie achter vermoeden, maar de ‘creator’ wil niets lossen over de intenties.

Dus: dat is het.

Thomas Cox-Bisham (tom.cb@virgin.net) plaats twee liften op de zeedijk. De ene staat voor je klaar. Je moet maar op de groen knop drukken. De andere is net weg; je ziet nog net het dak van de dalende lift. Het kan dus niet, maar de suggestie is geslaagd en maakt dit stuk zeedijk tot een onmogelijke site waar een surrealistische beweging getoond wordt. Afdalen en opstijgen in de vergelijkbare zekerheid van ‘eb en vloed’ De mechaniek is er, de beweegreden is niet altijd duidelijk of gekend. Maar in principe kan het. Kan alles, en dat doet ons leven op de grens van SF en surrealisme. De magie van het idee.

The Slade School of Fine Art London: slade.enquiries@ucl.ac.uk www.ucl.ac.uk/slade

Penny Davis (pennydavis@hotmail.com) is een verfrissend optimistische verschijning binnen een groep waar de ernst soms over de tas druppelt. Denk ik, want in een paar uur ken je vaak alleen maar de achterkant van voor-je-lopende-kunstenaars. Toch ben ik gecharmeerd door haar in Engeland uit elkaar gebroken Fiat Uno die ze op de dijk tot een globe herschikt. Ze schildert als het ware met de snippers metaal en techniek waarbij gele moussestroken het geheel verlandschappen tot een surrealistisch handboek voor bv ’een reis’. Deze onvolledige bol lijkt licht, gesteund op een aantal autokrukken, en broos op de hoek van een hellend dijkstraatje. Prachtig.

The Slade School of Fine Art London: slade.enquiries@ucl.ac.uk www.ucl.ac.uk/slade

Het is opnieuw Suzan Ouwenkerk die een lange houten sarcofaag voor een gesneuvelde betonnen lichtpaal op stellingpoten plaatst. Dat vat alles samen. Zo’n lichtpaal komt reeds een tijdje voor in haar tekeningen en fotografisch werk en krijgt hier een monumentaal sluitstuk in een duidelijk gebroken armatuur die in de pijn neergelegd werd in een houten huls. De elektrische kabels zijn duidelijk aanwezig.

Er is zoiets als hoop, want het licht zelf wil blijven branden; geeft nog de sterke warmte die nodig was voor deze strook zeedijk waar zoveel mensen hun eigen geschiedenis gekust hebben

Els Wauters verdiende die ochtend de publieksprijs. Ze brengt drie boodschappen. Beton, het symbool bij uitstek voor deze Belgisch/Vlaamse kust. Lingerie dat niet gedragen kan worden, dat brooswit tegen de betonnen flank gekleefd wordt en dan het spiegelend vlak dat in de oneffenheden het eigen lichaam verbouwt tot onechte wezens die niet passen in de slanke lingerie en zeker afstotelijk staan in dit gouden zand voor jong en fris vlees. Die ernst wordt uiteraard verdreven (tijdelijk) door het lachwekkend effect van die spiegels. Het effect gaat zelfs verder. De wandelaars op de zeedijk zien een tros lachende mensen die in hun richting kijken. Zolang ze niets afweten over die spiegels (zelfspot) denken ze dat zij het mikpunt van het tergen zijn.

Koninklijke Academie voor Schone Kunsten Gent: academie@hogent.be www.hogent.be

Kristof Van Gestel (kristofvangestel@hotmail.com) zet een ‘knuffelmenhir’ (of zacht eitje) op een dijkplein; zéér aanwezig, monumentaal, zacht, kleurrijk door de collage of puzzel van stukken vasttapijt. Het wordt geen bont volume maar een groots beeld met een beperkte keuze aan kleurstroken. Tegenover die vloeiende lijn staat een stapeltje saaien blokken die alleen de anekdote van de materie hout hebben. Zeer mooi effect en zeker ‘theatraal’ op dat plein.

De Ateliers Amsterdam: office@de-ateliers.nl www.de-ateliers.nl

"Mindaugus Simkus’ video-installatie ‘Islands’ is een ‘videosculptuur’die een paradox op het landschap-zeezicht-beeld brengt. Het reduceren van een driedimensionale digitale sculptuur tot het tweedimensionale van een projectiescherm, met cirkelbeweging, leidt uiteindelijk weer tot het oorspronkelijke eilandgevoel. Islands..." Ik heb dit werk te onduidelijk gezien om geloofwaardig te bespreken.

Jan van Eyck Academie Maastricht info@janvaneyck.nl www.janvaneyck.nl

Jo Foulon speelt de kleine middenstander op het uiteinde van een doodlopende zeedijk, in de rug gesteund door de weidse schorre van Het zwin. Een tropisch drankstandje aan de Noordzee, opgebouwd uit afvalhout. De breekbaarheid wordt voor een stuk ‘cultuur’ door het gebruik van kaderhout, wat dan weer verwijst naar de aard van de uitbater. Het lijkt in een zeer broos evenwicht te staan op de betonnen vlakken (ik hoop dat het Zeetorment geduldig zal zijn) en straks zullen passanten er een drankje kunnen nippen. Met een accolade want het gesprek wordt geregistreerd en nadien gepresenteerd in ‘boek’ vorm.

HISK Antwerpen: hisk@hisk.edu http://www.hisk.edu

Doorlopend in juli en augustus 2002.

Naschop:

De eerste vorm van deze tekst werd op 13 juli naar diverse culturele bronnen in Knokke-Heist gestuurd. Op 18 juli kwam een aanvulling vanuit Cultuur Knokke-Heist. Dan sta ik al aan de start van een 5 dagen durende museale onderdompeling in het vijfjaarlijks kunstgebeuren DOCUMENTA, versie 11. Moederziel alleen 14 uur per dag (minimum en uitvloeiend naar plastische dromen in korte nachten) bezoeken lezen, herbezoeken, noteren en vooral proberen visueel te herinneren. Het is wel nodig dat de bezoeker weet dat wat hij/zij hier ziet voor een groot stuk wereldkunst is of gebaseerd op de globale plastische presentatie van het menselijke probleem. De uitstraling van het thema is zo groot dat originaliteit vaak vanuit het lokale ontstaat maar in die globaliteit herhalingen vindt. Daarom is het nuttig dat de kunstliefhebber ofwel tentoonstellingen als Documenta (11) als de publicaties daarrond leest, om te begrijpen dat wat op de zeedijk van Knokke-Heist echt gemeend en heel hedendaags is, maar daarom niet uitblinkt door originaliteit. Verre van. Maar ‘verre van’ telt voor 90% van de tedere artistieke productie. Dus, mathematisch, is Arte./Mare lokaal en tegen de globaliteit met een duiding naar het pijnlijk verschil Noord-Zuid.