Bleu Anvers

BLAUW

Sebastian Schutyser
Fotografie Opdrachten Vlaanderen

"Je krijgt alle tijd om te kijken naar iemand waar je bijvoorbeeld omwille van het uniform nooit recht naar durft of wilt kijken." Dat is het eerste grote positieve gevoel dat uit het fotoboek ‘BLAUW’ van Sebastian Schutyser moet onthouden worden. 40 foto’s van leden van de politie toen die nog opgesplitst was in gemeentepolitie en rijkswacht. Hier worden 40 mensen uit één beroepsvak tegen hun eigen muur gezet. De registratie is volledig: persoon in decor met het vermoeden van een anekdote. Die anekdote blijft verborgen. Dit zijn geen stills uit een video-opname. Niet zoals Eva Koch (Vitar)in Venetië of Valérie Mréjen (verhalen) in ForwArt Brussel: portretten die zo meteen tot videoleven zullen komen om hun verhaal te doen.

Sebastian Schutyser heeft een voorbijvliegend fenomeen vastgelegd in voornamelijk blauwe kledij tegen een muur die iets met de bezigheid op dat moment te maken heeft. De smid in de smidse, de uitgedoste agente in een oefenzaal, de waterflik tegen zeemos, de Ardeense collega tegen leisteen en de enige (afwezig?) schuin kijkende agente die op de vernissage een ware praatvaar bleek te zijn. Wat men vermoedt zal men niet zien en wat men ziet is niet het stereotype mensje van de rechtsmacht. Dit overstijgt de tragiek van ‘Heterdaad’ en de drukte van ‘Flikken’. Eigenlijk is dit beangstigend echt.

Schutyser bereikt dat door zich te houden aan een technisch scenario. Frontaal licht achter boven de fotograaf veegt schuilhoekjes weg. Een grote technische camera levert perfecte negatieven af. De personen poseren en weten dus wat er gaat gebeuren; die wachtseconden zijn heel belangrijk en maken de inhoud. Iedereen staat ‘ten voete uit’ dus geeft zich volledig bloot in gestalte ten opzichte van de werkomgeving. Rineke Dijkstra haalt haar ‘ontluisterende kilte’van de strandkinderen in Portraits uit eenzelfde camerastandpunt. Er is zelfs sprake van het benaderen van de ‘tolerantiegrens van 2 meter’ waarbinnen de geobserveerde persoon zich nog veilig mag voelen. Maar de nabijheid van de fotograaf is het kruid dat de anekdote maakt. En zo, zegt korpschef Eddy Baelemans, "is dat boek nooit saai en is de agent niet in de val van een machohouding getrapt."

FotoMuseum Magazine nummer 2

"In Opdracht: Antwerpen 1993 – 2003"

"Een stad heeft beelden nodig" zegt directeur Christoph Ruys. En met die beelden zal het maatschappelijke debat over elk publiek domein geinformeerder kunnen verlopen. De problematiek van een veranderende stad is slechts tastbaar aan de hand van de bewaarde verbeelding. Wat is er veranderd en wat kan daarvan gevisualiseerd worden via de fotografie.

Om tot de vaststelling te komen dat een andere benadering van een zelfde thema, dus ook benaderen in een andere tijd, de heemkunde overstijgt.

Dat wordt heel duidelijk in het tweede nummer van de FotoMuseum Magazine. Meer nog. Inge Henneman noteert in haar inleiding dat ‘de interesse van de wetenschap voor fotografie als bron van kennis, visuele informatie en onderzoeksinstrument samenvalt met een grote bloei van de documentaire fotografische strategie die net van het wetenschappelijke paradigma (model of voorbeeld) haar artistieke credo heeft gemaakt.’ Precies wat alle grote internationale tentoonstelling aantonen in de plastische registratie van een maatschappelijk moment.
Die benadering van het visuele maakt ook dat de visie op de fotografie veranderd is. Een geïllustreerde stadsgids houdt zich niet meer aan de chronologische of topografische opbouw, maar richt zich nu naar de persoonlijkheid van de auteur en de creativiteit van de lezers. Die lezer evolueert mee met de auteur die zelf in de laatste 100 jaar van ambachtsman tot technologisch kunstenaar is geëvolueerd.

In deze FotoMuseum Magazine staan prachtige voorbeelden van die veranderde visie. De zeer dankbare (…) fotografie van de armoede, de pertinente hoop dat iedere reportage het tegenbeeld van een opdracht zal zijn, wat in tegenstelling staat tot de actuele registratie en archiveringsfotografie. De ‘missions héliographique’ en hoe 4 hedendaagse fotografen de dramatiek van een levende stad in beeld brengen via de schoonheid van ieder individu en elk landschap.

Aangezien dit nummer zich bijna volledig toelegt op Antwerpen, kan men niet om het mondiale, het globale van deze stad die zowel in literatuur als in visualiseren een multiculturele schoonheid in zich draagt. Ik heb daar en dan onthouden dat "wit/zwart omgezette kleur is." Terwijl vroeger de subtielere inhoud van de fotografie pas in wit/zwart zichtbaar werd – niet zelf zien maar getoond worden – is de kleurdirectheid nu de nieuwe informatiedrager. In ‘Beelden van een verwoest gewest’ - voor een keer niet door de gebroeders Anthony – wordt dit heel duidelijk.

Tenslotte

Antwerpen in de kleur van de dag, bij valavond vanuit de politietoren, met in de schemerzone mensen thuis of op straat. Dit is de stad aan de stroom.
De Schelde kaai heeft iets dramatisch. Ruw en leeg en voor auto’s alleen. Met wrakke oldtimers op het droge en roestige pakhuizen. Een voorgeveldam huizen uit 2 of 3 eeuwen in elkaar verzonken om nooit echt tot recht te komen. Hier lees je nog een sprankel zinnetje gedicht bij een stuk beton en de onverwoestbare kranen, boeien en loodsen.
Minnes erotische sjouwer, Van Gyseghems geruïneerde bevrijder. Wapper en Brabo hebben al te veel een avondzon door de wolken van Jean Brusselmans boven de stroom zien schuiven. "Hier vaart een file van 54 vrachtwagens." Het hospitaalschip Prins Willem Alexander (2003) kan 107 passagiers drijvend houden. 160 mogen aan de kade aan boord. En nog meer.
Stoïcijns en machinaal leeft dààrachter een stad.

André Baert
05.10.2003

FotoMuseum, Waalse Kaai 47, 2000 Antwerpen
T 03/242 93 00 F 03/242 93 10 info@fotografie.provant.be
Meer over Sebastian Schutyser en zijn boek Banco volgt.