Amsterdam

Waarom Amsterdam? 
Omdat Rik Delrue zijn geactualiseerde en ‘verhollandste’ 
Fast Affection Bear project 
in het Vlaamse Cultuurhuis De Brakke Grond presenteert. 
En omdat Amsterdam altijd cultuur geeft.

Uit de Ruimte naar de Ruimte gegroeid

Amsterdam bereiken is rijden langs de architectuurparels in de administratieve zones van Utrecht en de monumentale bruggen over het teveel aan water. Je hebt constant de neiging te denken dat de architectuur in Nederland zoveel vrijer beoefend wordt. Dat zie je ook in de landschappelijke inplanting. De woonwijken zijn op alles voorzien. Deze totaalprojecten worden ingedamd en er wordt aan alles gedacht: van geluidsremmers over speelruimte naar passende groene omlijsting. Sluit de rits en de wijk is een microgemeenschap waar ieder huisje een individuele vrijheid toont maar eigenlijk nooit uit bijvoorbeeld het Calvinistisch keurslijf is geraakt. Reisgenoten met Hollandse binding verzekeren me dat de vrije indruk eigenlijk een glinsterende cocon is.
Een tweede voor mij belangrijk aspect van de Nederlandse geest is de taalcompactheid, wat betekent dat die paar woorden de essentie van een Vlaamse uitbundigheid kunnen zijn. Ik neem dan graag de woorden van Helly Oestreicher (www.euronet.nl/~helios en www.euronet.nl/~helios/artistic_facts.htm) die tijdens een atelierbezoek in Amsterdam Oud Zuid drie zuilen onder haar visie plaatst: materie, ritme en présence. Geen verhaal, geen boodschap, geen uitbeelding maar de pure objectiviteit die ontstaat wanneer je essentiële begrippen hanteert. Zo beperkt als het woord ‘woord’ slechts een afstand op papier is en de vorm van de letterlijn, zo objectief is haar kunst. Wanneer ze een kwart eeuw terug uit klei een anti-pot maakt, dan wordt die pot de recipiënt van ruimte. Twee ovalen grijpen om een gebogen luchtvlak. Een baksteen vat een omgeving en een onzichtbare inhoud samen, glas, metaal en gevonden voorwerpen doorkruisen de ruimte. Uit een zuivere vorm gemaakt uit zuivere materie ontstaat een zuiver idee dat eerst haar bijna legendarische ‘deun’ wordt en daarna alleen nog présence in de ruimte als paal, pot, labyrint, kronkel, … Wij, de kijker, hebben het alleenrecht op de subjectiviteit.

Fast Affection Bear

Het is in dit perspectief dat je het totale oeuvre van Rik Delrue moet bekijken. (informatie) Een belangrijk hoogtepunt is tentoonstelling in De Brakke Grond Amsterdam op spuwafstand van de Dam.
Het is een zeer evenwichtig geplaatste expositie die goed gebruik maakt van de ruimtes. Inzet zijn de tientallen glazen bokaaltjes met daarin een porseleinen beertje, dat ‘aangekleed’ wordt door een BV of BN. Dat aankleden mag heel ruim gezien worden. Effectief in stof wikkelen, breken, kleuren, tatoeëren, tussen worst en zuurkool persen, planten, drijven of verzuipen, … Die beertjes worden in 4 lange rijen op kleine houten bakjes tegen verder onaangetaste muren geplaatst, verdeeld over twee ruimtes. Aan het uiteinde van die plaatsen wordt een digitale projectie gegeven. In de ruime zaal een triptiek over het stuiteren met een roodpluche FAB balletje. De tweede ruimte is een L-gang met aan het eind de animatiefilm over twee FAB’s die met een balletje spelen. Die balletjes liggen ‘voor het grijpen’ in een heus roodpluche kermiskraam met grijpkraantjes. Rik Delrue trekt de consequentie door: nepaffectie uit soaps, reclame en patriottisch geyank, afstotelijk mooi gepresenteerd in een verkleind pasfotocelletje dat ook volledig in roodpluche gedompeld is. Nog tergender is de grote ruimte, volledig door kippengaas van het publiek afgesloten waar 10 offerkaarsen in rode huls met FAB-sticker branden. Binnenin rijdt een overgrote knuffelbeer in gekleefd papier van het kastje naar de muur, hotsend en botsend tegen alles waar het maar kan tegen botsen. Een geprojecteerde digitale Maria kijkt moederlijk schuin naar het pijnlijke spektakel…. maar doet niets. Koel en afstandelijk blikt de Lourdesblauwe Madonna neer op het vereenzaamde ding dat ongemakkelijk maar ongestoord hindert, zoekt, loopt, pijn lijdt en uitzichtloos rendeert in het schamele licht van die kaarsen en wat geprojecteerde neon

Knuffelkoelte

Fast Affection Bear. Snelle Gevoelens Beer. Pas hier wil ik ingaan op het koeltegevoel dat niet alleen eigen is aan dit concept maar ook één is met de presentatie en zo van het uitzicht ‘afglijdt’. De koelheid van lange blanke muren, van kleine, vaak overladen of symbolisch bijna lege bokaaltjes, hoe goed bedoeld de invullingen ook zijn. Alle schoonheid, intimiteit, sier en fijne leegten zijn slechts individuele en bijna identieke eilandjes in een grote eenzaamheid. Ik heb aanschuivende mensen zien kijken als betalende ramptoeristen voor een foto-expositie. Gulzig, stipt, geordend en georchestreerd door de planning van de ruimtes.
Heel handig verbreekt Rik Delrue dit monotone door speelse heuveltjes van animatie en vals goed nieuws. Een sfeer van nep die aangedikt wordt met de verkoopsstrategische attitudes uit de reclame: flyers, tasjes, ballonnetjes, en lawaai. Zoals het ‘veel lawaai’ van de fanfare die absolute nep is. Één tamboer major, één grosse-caisse en één oorverdovend stille bombardon. Een echte fanfare klinkt uit opnames die volumevol uit onzichtbare klankkasten brullen. Op het Nes en daarna naar de Dam en onder de luifel van Grand Hotel Krasnapolski. Amsterdam is heel veel gewoon, maar dit doet de hoofden eventjes draaien. Ondertussen huilt een verwend kind om de ballon die uit zijn handjes opgevlogen is. Moeder geeft hem een snelle kus en duwt dan de fiets de straat over. Snelsnel. Fast.

Westerkerk

De morgen van het altijd te vroege afscheid kijk ik lang naar de lawaaitoren die opnieuw en om het kwartier, dag en nacht, de beiaard van de 15 minuten en het uur zingt. Tergend pertinent en even snel als de tijd die altijd te snel gaat. De verboden liefde van Anne Frank, enkele sprongen van voor mijn slaapkamertje verwijderd, is er in die oorlog niet door gestoord. Zij kon slechts de top zien. 10 minuten verder wacht de betaalde liefde op anderen en niet ik. Juffers, meisjes en dames van het lichamelijk zelfstandig leven. Ook aanwezig in een beerpotje van Rik Delrue. Ik wandel de stad in en zoek naar vergeestelijkte liefde. Voor de rest is de tijd onwel. (lees verder)