Oostende/Mariakerke - Duinenkerkje

Twee van één soort - Twee jonge gambaspelers...
in het stemmige kerkje met een talrijk geboeid publiek en een niet alledaags programma van oude muziek. Niet altijd even makkelijk naar mijn aanvoelen. Is het de lijnenstructuur - het improvisatorische - het zwevende ritme - het mystieke - het bij momenten frivole in de melodische lijn of toch weer strakke akkoordenspel - of is het de toch enigszins beperkte klanksfeer dat voor mij de afstand tot die muziek uit de XVI en XVII e eeuw moeilijk te overbruggen maakt?
In elk geval: voor Romina Lischka (1) en Thomas Baeté (2), de twee gambaspelers, was het een prachtige gelegenheid om hun instrumentale vaardigheid en muzikaal inleven in deze muziek volop te laten genieten.

Even voorstellen...

Romina Lischka, Oostenrijkse, afgestudeerd als gitariste in haar geboortestad Wenen, voelt zich tezelfdertijd zeer aangesproken door de “oude muziek” en specifiek voor de “viola da gamba”. Langs de Scola Cantorum Bazel, Wieland Kuyken en Jordi Savall kwam ze naar Brussel. Ook Indische zang is voor haar een betovering. Ze is een soepele, expressieve gambaspeler. Haar lichaamstaal straalt een bewuste structuurkennis uit en een groot inleven in de gevoelige breed uitgesponnen melodische lijnen.

Thomas Baeté is een echte Oostendenaar. Studeerde viool - zocht de complexe akkoorden op de piano en zong in het kinderkoor. Zijn nostalgische aanleg bracht hem echter tot de barokmuziek en ook hij kwam langs de meesters Wieland Kuyken en Jordi Savall in de wereld van de vedel en de gamba terecht. Evenals zijn medespeelster is Thomas lid van verschillende beroemde ensembles en geeft les aan verschillende muziekacademies. Volgend seizoen is hij kind aan huis bij Amuz Antwerpen.

In een gesprek vertelt Thomas dat de specifieke klankkleur van de viola da gamba voor hem veel rijker en completer is dan die van de cello. Minder krachtig maar resonanter door de meetrillende boventonen. De gamba is tezelfdertijd een begeleiding en een harmonisch instrument en toch ook melodisch zeer soepel. Muziek, en dan speciaal de Barokmuziek, is voor Thomas een taal - soms proza, soms poëzie - fictie en non fictie - menselijk - klaar en helder.

Het programma...

Slaat over de periode 1600 tot 1720 langs de Engelse en Franse componisten
Tobias Hume (3): Captain Humes Poetical Musicke
Phantasiën van John Jenkins (4)
Concerts à 2 violes van Monsieur de St. Colombe (5)
Portraits: la Rêveuse en Badinage van Marin Marais (6)

Nog voor Thomas is deze bepaalde muziek zeer poëtisch en tezelfdertijd zeer precies - het komt heel nauw waar de komma staat en waar de Hoofdletter. Hij vindt zijn muzikale identiteit in dat soort detailwerk, terwijl ook zijn “yang kant” volledig tot ontplooiing kan komen in de improvisatie of de “kunst van het pakken van het moment”.
Zeker een boeiende, afwisselend speelse, pittige, dromerige klankvorming in de melodische lijn, een mooie differentiëring in de frasering en een virtuoze beheersing doorheen het programma.

Het instrument...

Beiden speelden op copijen van originele instrumenten. Romina op een uit de 18e eeuw Franse gamba met 7 snaren en Thomas op een 6 snarig Engels model uit de 17e eeuw.
Verschillend van grootte zijn ze toch beiden bas viola da gamba. Ontstaan in Italië is de “knievedel” de voorloper van de cello met nochtans een enigszins andere vorm - brede voet - platte rug - dunne bladen - aflopende schouders - de hals bekroond met een gebeeldhouwd kopje - meestal 6 snaren met lage snaarspanning gespeeld met ronde boog gekneld tussen de knieën.
In het begin van de renaissance ontstond het concept om instrumenten in familie te bouwen, het “consort” volgens vaste proporties in imitatie van de tessituren van de menselijke stem, zo ook de Viola da gamba met zijn ganse familie - de diskant - alt - tenor en bas violone. De grootste bloei kent het instrument in de barokperiode tussen de XVI en XVIII eeuw in Spanje, Engeland, Frankrijk en Duitsland. Daarna verdween het instrument om terug op te duiken in de XXe eeuw eerst in Duitsland bij de herontdekking van de Barokmuziek in authentieke uitvoeringen.

Lydie Lequeux