 De PeperbusseN.O.o.T. 28.11.2009 |
PARIS ENSOR EN EEN BEETJE EUROPALIA CHINA |
|
 Foto1  Foto2 |
Parijs - Musée d'Orsay
De smaak van Licht Als ik naar Parijs ga, dan zoek ik het licht dat van Simenon (1) ook een geurtje meekrijgt. Dat van de lente die maakt dat Maigret weer leeft in zijn stad. De twee worden dan opnieuw één: “C’est un peu comme si, sur le tard, il commence à se prendre pour moi! » zegt de fictieve Maigret over zijn geestelijke vader. (2) Maar nu is het enigszins anders. Het licht zit bewaard in een paar zijzalen van het grote Musée d’Orsay (3): James Ensor (4) op bezoek. 60 jaar na zijn overlijden, één jaartje voor 150 jaar oud, en vers uitgepakt uit het MoMA (5). En dan sta je daar met één grote vraag: “Waar was het licht voor Ensor ze gevonden heeft?” Dit is een tentoonstelling als lang moment van genieten. Topwerken die in een zachte duisternis de perfecte geaccentueerde belichting krijgen. Zoiets als de helft SMuSKO-grijs (6) en de andere helft top-punt-belichting. Door de bestaande ‘lichtvlekken’ in de doeken nog te verduidelijken, groeit het licht in die werken als een onderwerp op zich en vergeet je alle tierlantijntjes van maskers, stormen, kadavers en politiekers. Dit maakt voor iedere bezoeker de weg vrij om het licht van James Ensor te onderzoeken. Om even weg te gaan van “dat onstuimig kind van de 19de eeuw.” Om te begrijpen dat “het licht het tegenovergestelde is van de lijn, want de lijn kan geen uitdrukking geven.” Licht is in het geval van de tekeningen alleen uitgespaarde ruimte. Het blad is licht en daarin komt een belichte gebeurtenis. Als je blijft kijken naar dat licht dat geen licht is, verdwijnt zelfs het onderwerp door die ‘overbelichting.’ Ensor en licht is als een raam waartegenover een belichte ontkleuring zo opeisend zichtbaar is, dat wat niet vatbaar is – licht dus – het enige onderwerp van zoveel meesterwerken geworden is. Paris met de bus (7). Met zicht op grijze kruinen in luxe buszetels. mensen van stipt op tijd, eerder 5 minuten te vroeg. Koppels van toen die altijd samengebleven zijn. Subliem georganiseerd, rustig weg, vrije keuzes, ik vervang een museum voor de beaujolais nouveau die net geland is. Ik onthoud sprokkels Oostends: “j’et er nog e bitje werk a get!” “Kiek, de n’osborne.” Ensor als herinnering. De laatsten hebben het nu in Parijs gezien, en in 2010 misschien nog een keertje over gans België. Chinese gevoelens Ik begrijp uit de kleine expositie (8) over de kalligrafie (in het orchideeënpaviljoen) dat het woord een teken is dat door het streven naar vormharmonie zoveel meer dan een woord wordt. De taal als klank is poëzie over het universum, de natuur, de ruimte en de schepsels. Kalligrafie is duidelijk afgemeten naar vorm en waarde, van dik naar dun en omgekeerd, gevoed door penseel, inkt in inktblok, gevoelig papier en stempelsignalen. Maar ook hier vind je dat niets, dat uitgespaarde. Nog meer dan in welke andere stijl ook: het water weerkaatst geen vormen maar alleen licht. Niets is transparant, transparantie weerkaatst (het) niets, dus het licht dat we zonet nog bij Ensor aangevoeld hebben. Ensor moet in de Chinese en Japanse tekenkunst niet alleen tekeninspiratie gehaald hebben, maar ook zeer duidelijk die onbeschreven ruimte van het licht aangevoeld of gevonden hebben. Ik voeg er alleen nog het werk van Qiu Zhijie (9) (1969) bij. 1000 keer herschrijft hij op één groot blad het voorwoord op de poëziebundel van het Orchideeënpaleis . Over elkaar als steeds meer in elkaar versmeltende inkt. In foto’s en video bewaard. Dat is ontlichten. André en Annick |
|
| INFO |
1. http://nl.wikipedia.org/wiki/Georges_Simenon
2. Les mémoires de Maigret, Presses de la cité, Paris 1950 3. http://www.musee-orsay.fr/en/home.html 4. http://nl.wikipedia.org/wiki/James_Ensor 5. http://www.moma.org/ 6. SMusko staat voor het ex-Stedelijk Museum voor Schone Kunsten van Oostende. De wanden waren daar (altijd) lichtgrijs getint. Alleen de belichting was er niet zo doeltreffend. 7. http://in.oostende.be/vereniging_detail/3150/default.aspx?_vs=0_n&id=334 8. http://www.europalia.be/?lang=fr 9. http://www.qiuzhijie.com/e-homepage.htm |
|
| FOTOS | 1. Musée D’Orsay |