De Peperbusse N.O.o.T. 17.10.2009		ROGIER VAN DER WEYDEN - DE PASSIE VAN DE MEESTER -
Foto1 Foto2 Foto3 Foto4		Leuven - M van Museum Leuven Het is in Leuven als in Parijs (1) of Bilbao (2): je moet de trappen af om bij de balies te komen. Boven je vermoed je een schoonheid in sediment, hout of verf. Een porseleinen tentoonstelling in een kalkfris huis van drie generaties. Een academie, een hotel en de monumentale verfijning door Stéphane Beel (3). Dit is M. van Museum Leuven.(4) Ik heb geluk: de gids is dynamisch, vindt de beste plaatsjes in een halve cirkel voor de individuele bezoekers (!), is vlot, zeer ruim geïnformeerd en maakt dat ik met een uitstekend gevoel doorheen de slenterende shoppers van Leuven naar de trein kan stappen. Leuven met de twee gezichten, een provinciestad waar nieuwe architectuur opstoot als agora of ruimte waar meer adem is dan in het stenen geheugen van de universele (boeken)kennis. De “M” van Meester Rogier Voor uw gemak plaatsen we Rogier van der Weyden (1400-1464) nà Van Eyck (5) (1390-1441) en voor Memling (6) (1430/40-1494). En dan weet je dat de eerste nog zoekt naar de juiste plaatsing van het perspectief tussen uitbeelding en geloof. De laatste is de overgevoelige schilder waar maagdelijkheid en besef van (goddelijk geïnspireerde) correctheid afstroomt. Rogier? Hij verbaast. Alles wat te maken heeft met de heersende spiritualiteit is er, maar de kunstenaar domineert. Er is veel meer dan de vakman, de ‘Meester’ die alleen ambachtelijk mag doen over de aanwijzingen uit deze of gene evangelie. Rogier is de gelovige mens van zijn tijd, die dat geloof - en dus de tijd en de maatschappij waarin dat geloof aanwezig is - uitbeeldt. Niet zomaar, maar met een wil dat ontastbare en ijle te mengen met de verf tot gebeurtenissen die loskomen van het mysterieuze van dat geloven. De personages bevrijden zich van de beschrijvingen uit de oude iconografie en gaan op stap met zoveel menselijke kantjes, dat de pijn en het verdriet van de mens wordt, en niet meer alleen goddelijk wil of moet zijn. Dat is de belangrijkste boodschap van deze prachtige tentoonstelling: eindelijk heeft het leed, dat zo nauw verbonden is met de christelijke verhalen, een gelaat gekregen. Vanaf dan is de zoektocht naar pure (menselijke) schoonheid de toon. De weg is vrij voor de meisjes die zowel een Madonna van Michelangelo (7) worden als de naaktheid bij Helmut Newton (8). Kort Bezoek De toon wordt gezet met de Sliding Time van Walter Verdin (9) over de Kruisafneming. Je moet 7 minuutjes de kijktijd nemen om aan te voelen dat Rogier van der Weyden weet hoe wij naar de aandachtspunten op een groot vlak kijken. Daarna word je zaal na zaal door de tijd en de kunde van Rogier geleid. Geen plotse confrontatie, maar gestaag meegaan door tijd, leven en werk en zien (beseffen) dat hij die derde dimensie van de personages heeft gevonden. Hoogte en breedte waren slechts feiten, de diepte, het beginnend perspectief, geven karakter. Of geven de kunstenaar de kans om karakter toe te voegen. Maar dan moet je dàt eerst kunnen aflezen van het ‘model’. Dat is voor die tijd niet zo evident. Hoe maak je een Karel de Stoute tot een aantrekkelijk man? Hoe haal je de madonna’s weg uit de iconen naar de vrouw die haar kind voedt? Hoe toon je de laatste beetjes sensualiteit bij Maria Magdalena? Is het wandtapijt het eerste stripverhaal? Hij wordt zo menselijk, die Rogier Van der Weyden. De publicitaire brochure zegt het met Michiel Hendryckx (10): “De man heeft iets heel nieuws ontdekt. Voor de Vlaamse Primitieven werden alleen maar stereotiepen geschilderd. Alle figuren die op een schilderij stonden, waren houten klazen. Van der Weyden is de eerste die echte mensen afbeeldt.” Tot (ver na) 6.12.2009 M biedt ook een gratis bezoekersgids, een brochure met alle (rand)activiteiten rond Rogier en M. Voor de kleinere bezoekers is er “Boefjes in het museum” waarin plaats is voor spelen en nadenken. In de overdrukke shop kan je ook een prachtige catalogus kopen of meer dan tevreden zijn met de zeer overzichtelijke aflevering van Openbaar Kunstbezit Vlaanderen (11). Bij Lannoo verscheen er ook een handig gidsje om de M-Collectie in zo’n 60 minuten te bezoeken: ik verwijs daarbij graag naar Meunier (12) en het sociaalrealisme, allemaal rond de eeuwoude eik waaronder je wel geen Baskische eed moet afleggen, maar die gids wil zijn langs alle ramen en over drie generaties vloeren. André Baert en redactie
INFO		1. http://www.louvre.fr/llv/commun/home.jsp 2. http://www.guggenheim-bilbao.es 3. http://www.stephanebeel.com/home.htm 4. http://www.leuven.be/vrije-tijd/museum 5. http://nl.wikipedia.org/wiki/Jan_van_Eyck 6. http://nl.wikipedia.org/wiki/Hans_Memling 7. http://nl.wikipedia.org/wiki/Michelangelo_Buonarroti 8. http://www.helmutnewton.com 9. http://www.bamart.be/persons/detail/nl/345 10. http://nl.wikipedia.org/wiki/Michiel_Hendryckx 11. http://www.tento.be/home/index.cfm 12. http://nl.wikipedia.org/wiki/Constantin_Meunier