De Peperbusse N.O.o.T. 11.10.2009		VRIEND OF VIJAND? AFSCHEID VAN DE FONDSEN KRINGEN EN RADEN?
		Het ouderwetse in mij zegt dat organisaties leiding moeten nemen èn geven. Dat is hun historische taak, omdat ze iets willen bereiken. In de voorbije 30 jaar heeft Kunstkring De Peperbusse vzw geprobeerd zich te houden aan het oorspronkelijk idee om jong talent samen te brengen. Maar ik denk vooral aan August Vermeylen, Jan Frans Willems, Frans Masereel en Jean-Baptist David die hun naam lenen aan fondsen (1) die strijden voor taal en sociaal-culturele gelijkheid. Ondertussen hebben actieve musea eigen kringen die centen bijeen lobbyen. Neem daar de cultuurraden bij en je zit met een kluwen duwende en trekkende groepen en groepjes die allemaal met cultuur bezig zijn. Met het bedenken van de functie van cultuur-beleid-coördinatoren werd een eerste stap gezet naar de (re)organisatie van het ‘culturele landschap.’ Dat betekent dat men werk maakt van een verjongingsproces: cultuurmanagement. ‘Management’ betekent: “Een proces waarbij de inspanningen/activiteiten van de organisatieleden gecoördineerd en gestuurd worden in de richting van de realisatie van het gemeenschappelijk doel.” (2) Dat houdt in: visie, missie, strategie, uitvoeren, organisatiestructuur, personeelsbeleid, controle op bereiken van doelstellingen. Men heeft dus een eenvoudige logische oefening gemaakt waardoor de bestaande actoren in dat landschap moeten bekennen dat ze weinig kaas gegeten hebben van de actuele eisen. De nieuwe generatie kringen en fondsen hebben een nieuwe titel en werken vanuit een beheerraad met ronkende namen en een dagelijks bestuur vol vakspecialisten. In ZEEZO staat duidelijk uit mond van cultuurschepen Nancy Bourgoignie wat Oostende in 2010 en 2011 mag verwachten: “… een bloeiend cultuur centrum… –dat overigens een structuur krijgt conform andere culturele spelers in onze stad – en er zullen zich ongetwijfeld synergieën voordoen, misschien zelfs onder een nieuwe culturele koepel, een apart platform, waar iedereen beter van wordt, ook de Oostendenaar.” (3) De culturele spelers in de stad werken dus vanuit een vergelijkbare structuur zodat ze gemakkelijk kunnen bundelen, samenwerken, dynamisch creëren, …Ik denk dat ‘een nieuwe koepel’ de doodsteek is voor de weinig positief dynamische cultuurraad (van Oostende) en dus is dit de zachte of onzachte inleiding op het afscheid van de klassieke cultuurspelers. Ja, en toch… De kern van dit verhaal. Luisteren naar de toespraken op de jaarlijkse ‘Dag van de Federatie van de Vrienden van de Musea van België vzw.’ In Leuven, dus onder het hart van M en Rogier Van der Weyden. 3 keer 2 sprekers en de hoop op een debat achteraf. Ik ben eerlijk: teveel gepraat, geen tijd voor een dialoog, een aantal benedenmaatse sprekers die voor-lezen wat de zich verontschuldigende directeurs en generaals in dit gezelschap niet willen of kunnen verdedigen. De accenten van de moderator liggen perfect gebalanceerd tussen wat gezegd is en wat zij had willen gehoord hebben. Ik luister met een groeiend gevoel dat die vrienden niet onmisbaar zijn. Ik luister want ik ben gekomen om te horen wat de rol van die kernen van het verenigingsleven nog is. Conservator Veronique Vandekerchove van ‘M’ (4): een museum dat met zijn tijd wil meegaan moet aansluiten bij de maatschappij en de actualiteit. Exposeren is tonen en confronteren met NU. De Vrienden van de Leuvense Musea vzw (5) – spreker Léon Van Buyten - houden op te bestaan. (6) Ze leggen drie accenten in hun afscheidsbrief: wat is het nut van vriendenkringen die geen eigen publicaties hebben, we willen de groei van het museum niet hinderen en tenslotte worden de oudere leden NIET vervangen door jongeren. Ze kijken (of kijken speciaal niet) boos naar de Leuvense Cultuurschepen Voorzitter van de Federatie Thierry Verougstraete tovert met cijfers en vrijwilligerswerk. Maar: het sociaal volentariaat moet herbekeken en herwaardeerd worden. De vraag is dus: hoe moet het nu tussen vrienden en musea? In een tekst uit 2008 staan enkele interessante standpunten.(7) En dan start wat aangekondigd staat als ‘debat.’ Eerst de overheden, dan de musea en ten slotte de “Vrienden.” Philippe Mettens (voorzitter directiecomité POD wetenschapsbeleid) (8) laat zeggen dat de sociale positionering van de vrijwilliger veranderd is. Ze staan in voor onthaal, vervullen het werk dat nu nog niet betaalbaar is maar zijn essentiële democratische participanten. Schepen Denise Vandevoort (9) gooit haar stok in het hoenderhok. Ze bedankt de afscheidnemende Vrienden en formuleert de nieuwe structuur: een autonoom gemeentebedrijf, dus méér personeel en de M-bassadeurs die a rato van het lidgeld faciliteiten krijgen. Isabelle Vanhoonacker (KMSKB Brussel) (10) legt de nadruk op de vrijwilligers in de educateams. Christiane De Ruyck (KMKG-Brussel)(11) wil dat de vrijwilligers een afzonderlijke dienst zijn in een museum, rechtstreeks afhankelijk van de top, die zorgen voor onthaal en vervangingen: “Zonder vrijwilligers is een museum niet houdbaar en leefbaar!” Dan is het aan enkele vrienden. Jessica De Ganseman (Mariemont) (12) zegt dat de M-bassadeurs in hun museum niet functioneerden omdat de taken die verwacht werden (sponsors zoeken bv) te hoog gegrepen waren. Kristin Dekkers (KMSK-Antwerpen) (13) legt de vinger op de wonde: verjongen! En dan het debat….dat uitblijft. De aanwezige Vrienden mopperen, er worden toch wat opmerkingen gelanceerd, een paar eigen complimentjes gegooid, maar dan staat de soep letterlijk en figuurlijk te dampen in de kommen. Tot volgend jaar. Hopen ze. Wat heb ik onthouden? 1. Verjongen. 2. Je mag een Vriendenkring blijven, maar het wetenschappelijk werk en publicaties zijn voor het museum. 3. Maak dus dat de visies niet botsen en stel je zo op dat het steunen van het museum vooraan blijft staan. 4. Help het personeel in hun taken die wegens geldgebrek niet voldoende uitgevoerd kunnen worden. 5. Aankoopondersteuning en sponsoring. André Baert en redactie
INFO		1. Via deze site kan je de fondsen lezen: http://www.willemsfonds.be/ 2. http://nl.wikipedia.org/wiki/Management 3. ZEEZO 1, oktober 2009, p.4 4. http://www.leuven.be/vrije-tijd/museum 5. http://www.museumvriendenleuven.be 6. Gepubliceerd in Museumstrip jg. 36 nr. 3 7. http://www.imj.org.il/wffm2008/.../Thierry Verougstraete.doc 8. http://www.belspo.be/belspo/home/port_nl.stm 9. http://www.leuven.be/bestuur/schepencollege 10. http://www.fine-arts-museum.be/site/Nl/frames/F_association.html 11. http://www.kmkg-mrah.be/newnl/index.asp?tid=1 12. http://www.musee-mariemont.be 13. http://www.kmska.be/Home_NL.aspx