Liedrecital Zeger Vandersteene en Lydie Lequeux

Oostende  - Ik heb het even moeilijk als u wanneer het over titels gaat. Klassieke muziek, bijvoorbeeld. Het klinkt meteen zo ‘oud’, zo ‘wijs’-neuzig, zo verleden tijds. Maar… Klassiek is als wiskunde: er zijn wetten of de pijlers waarop het subtiele evenwicht van harmonische schoonheid rust. Klassiek is chemie: mengsels zekerheden die tot nieuwe perfecties borrelen. Klassiek is logica: creatief de klanken herschikken om de waaier emoties rijker te maken. Klassiek is geschiedenis: klankblokjes die in hun uniek wezen de bodem zijn van telkens modern. Klassiek wordt ook modern. Klassiek is erotisch omdat gans het lichaam de klank voelt, uitbrengt en uitstraalt. Afstandelijke erotiek, omdat het bovenal een geheim moet blijven.

Er gaat een onvoorstelbare ernst uit van die klassieke muziek. Net als bij alle kunstvormen omdat de technische kennis eerst is. In de beeldende kunst domineert op een bepaalde hoogte de intuďtie nŕ de kunde met als resultaat een meer dominerende vrije hand. De droedels of doedels, de studies en zelfs de kopieën die de schilders maken bepalen het eindresultaat op doek. Dat is een zekerheid Men moet een vingertaal leren die de perfecte machine is om eerst kunde en dan appreciatie te kneden toto een uitvoering waarin je de zekerheid krijgt van ‘dit is goed’ en daarna het gelukzalige gevoel van ‘dit is mooi’.

En dan zitten we meteen op het platform tussen meerwaard en afkeuren. Afkeuren omdat we helaas niet meer de tijd kunnen nemen om met geduld te kijken en luisteren. Meerwaarde, omdat nadien pas de ware aard van de inhoudelijke en technische schoonheid voelbaar wordt. Ik weet eigenlijk niet waarom ik zo rond de toonbalk en het pallet draai, terwijl het gevoel eigelijk alles te maken heeft met keukentafel en bed, passie en genot. En dan begrijp ik eindelijk waarom muziek mij altijd aan erotiek doet denken. En beeldende kunst aan een diepe zucht.

En zeggen dat muziek bij mij eerst alleen afkeuren was terwijl de passie van pop en rock principieel identiek is aan de sprongetjes van Mozart. Nu luister ik naar de pianoklank van Lydie Lequeux en het tenortimbre van Zeger Vandersteene als naar de lente en het gedicht. Ik houd van de lichaamstaal van de rug die het rif voor de vingers is. Het oog dat verwoed de klank uit gestemde snaren slaat. Het halfopen dak van de piano als getemperde vulkaan. Daar leunt hij af en toe tegen: de tenor, de klankbalg de fręle luchtstroom tegen flinterdunne spiertjes stembanden. Je voelt de bron opstijgen tot een mooier woord dan uit de zin verwacht wordt.

Een concertzaal is een ruimte waar je inschuift tegenaan een podium waarop anderen klanken aanschuiven. Een halve maan snaarinstrumenten of de vijfenveertig graden plaatsing van piano en stem. Zonder klankversterking want het zaaltje is klein. Saai kaal maar ook intiem klein waar je spitsroede moet wandelen tussen het publiek naar je werkterrein: loodrecht voor de piano met zwevende handen waarin de energie van klankherkenning naar klankcreatie, van herkenning naar omzetting in klank aangroeit tot aan de eerste toon, de tweede paragraaf, de literatuur van een levend ritme woordloze schoonheid. Uit de passionele piano van Lydie Lequeux.

Van Zeger Vandersteene ken ik geen gestalte. Alleen de stem en een verre tenor tijdens een angstaanjagende Benjamin Britten. Ik noem hem graag fręle en in die broosheid zo ontzettend geconcentreerd wanneer hij haarfijn de klank aanblaast tot de mooiste gedichten die gezongen een rijker leven krijgen. Dubbel rijker, want de stem van Zeger Vandersteene is een hoofdstuk in de muziekliteratuur.

En wat doe je na zo’n ochtend? Een middag nagenieten in een lege stad.
Aan het einde zeggen twee dames op hoge leeftijd waggelend en steunend – net voor me - dat ze alle twee prachtig waren. Zeker voor hun leeftijd. Je hoort er hun jeugd nog goed in, zeggen ze. Is dat een compliment over de wat gebleven is of een geruststelling dat niets vergaat?

(U kunt deze tekst ook nalezen in de periodieke Nieuwsbrief van de Vriendenkring Conservatorium Oostende. Voor een prikje van € 4 wordt u lid)

André Baert
01.05.2004