2003 BEAUFORT

INTRO

Toen ik eindelijk begreep dat het team van Beaufort niet aan haar 30 personeelsleden gekomen was en dat er zelfs twee belangrijke knooppunten opzij moesten gaan, had ik me voorgenomen heel beleefd te zijn tegen de communicatieagente van het totaalproject.
En dan is het leuk om bij een frisse public relations aan tafel te schuiven in plaats van te moeten staren naar gewalde en dooraderde ogen onder een feilloos rimpelveld. De tijdsdruk en het net nog aan te zien werkvolume hebben Colette Castermans niet verteerd. In tegendeel: ze houdt het bij een goede sfeer en een laat broodje gezond. Met cola.
"Ik kan niet genoeg de nadruk leggen op de structuur die gans het project rendeerbaar zal maken. De voortdurende samenwerking tussen cultuur en toerisme bij iedere stap van de tactische opbouw." Dat zijn niet alleen haar woorden maar ook die van de Minister van Toerisme Landuyt.

2000 Beaufort (tot 11/2001)

Beaufort heeft de wind in de zeilen, alleen al omdat de bedenker Hoofdconservator Willy Van den Bussche het volle pond er tegenaan heeft gegooid. Beaufort lijkt een samenvatting van gevoelens die heel sterk gebonden zijn aan een "laatste (?) vrije plaats voor artistieke poëtica": de zee is eerst de ruimte. En dan de mens die daarin te weinig die ruimte ziet. Hij "moet terugtreden uit de sociale kaders om tot zichzelf te komen", waarmee zowel ontspanning als verrijking bedoeld wordt. En waar beter dan tegen de on-achtergrond van de zee die vanaf nu een nieuw vergelijk krijgt. De Liminale Ruimte. De ruimte die nergens toe behoort en die onbestemd is. Maar die aan de rand gepijnigd wordt door "De Grote Trek" en de roofbouw op de duinen.  Windsterkte over de zee, dat is… "onbeschrijfelijk… een van de meest gebruikte kwalificaties die aan de zee wordt gekoppeld." Willy Van den Bussche sluit met de dichters:

"De laatsten die kunnen spreken, zwijgen in het aangezicht van de Zee."

De voorweeën.

Tijdens de vernissage van Kunstkring Mercurius in Leffinge op 6 oktober 2001 had een duidelijk enthousiaste burgemeester Michel Landuyt het over het beleid dat zijn ploeg op cultureel vlak in elkaar geknutseld had. En dat ze voor 2003 een budget van 2.400.000 Bef (60.000 €) klaar hadden voor het project. Dat zal wel betekenen dat Kunstgrepen in 2003 vervangen wordt. Kunstgrepen is, zoals u weet, het jaarlijkse kunstgebeuren op de wandeldijk tussen Westende en Middelkerke, georganiseerd door de Cultuurdienst Middelkerke en dat voor 12 Units 50.000 geregistreerde bezoekers mocht tellen en voor Wind 2002 nog meer.

Als planeten rond het licht van Turner

Op 6 november 2002 presenteert de vzw KU(n)ST en haar partners het Project 2003 Beaufort. In bijlage kan je de inspirerende toespraak van Minister Paul Van Grembergen lezen.  Hierna volgt een redactionele verwerking van de toespraak van dhr Willy Van den Bussche, hoofdconservator van het Museum voor Moderne Kunst en commissaris-generaal van 2003 Beaufort. De bandopname (met dank aan Freddy Dufait) ligt ter beschikking.
"De tentoonstelling Marines in Confrontaties is ontstaan uit het begrip vrijheid. De zee genereert vrijheid maar ook tegenstrijdigheid. Twee elementen waaruit kunst ontstaat. Deze uitgangsvisie maakt dat ik afstap van stijlbegrippen en overga naar een overkoepelende visie waarbij ik de lijn van het leven en deze van de kunst in elkaar laat overlopen."

Vier krachtlijnen uit het hart

"4 krachtlijnen beheersen deze confrontatie. Ik vertrek bij William Turner die met zijn atmosferisch vormgeving en -taal de ultieme voorganger is van onder andere de Marineschilderkunst. Uit zijn presence starten de 4 krachtlijnen van de Marines in Confrontatie."

"De eerste is "de zuivere emotie" die bij Gustave Courbet een realistische menselijke dimensie krijgt. Dan naar Constant Permeke die de expressiviteit, de gevoeligheid binnen de mens uitdrukt, en zo tot bij de impulsieve kleurenpracht en expressieve materie van Emil Nolde. Die oudere generatie wordt geconfronteerd met hedendaagse kunst waardoor de continuïteit van de visie en de binding aan het menselijke leven duidelijk wordt. Zoals bij Anselm Kiefer (Duitsland) in verfmaterie en Thierry De Cordier die een verlegen poëzie toevoegt."
"De tweede krachtlijn betreft het zien, de perceptie van licht, zoals in losse zichtbaarheid bij William Turner. Bij Claude Monet die de inwerking van dat licht op een onovertroffen wijze toont en Theo van Rysselberghe die er een diepere dimensie aan geeft. Henri-Victor Wolvens die licht en kleur samenbrengt. Vandaag is er Ralph Fleck die het expressiever maakt en Miquel Barcelo die dan weer naast de golfslag van Courbet mag staan."
"De derde krachtlijn gaat over het visionaire, die magie waar iedereen zo’n behoefte aan heeft. Na William Turner is dat uiteraard Leon Spilliaert en de dramatische tegenlicht-constructies. Of de illusionaire wereld door ‘verplaatsing’ bij René Magritte waardoor we zouden moeten begrijpen dat er twee realiteiten zijn. Deze die je ziet en die andere daar net achter. Het hedendaagse archief start met Gerhard Richter die fotografisch materiaal hanteert om de zee te schilderen, en van daar naar de vlakke en stilistische werken van Alex Katz en Luc Tuymans die alleen nog de herinnering aan het beeld wil tonen."
"De vierde krachtlijn is de fantasie. Het verhaal. De historische werken van William Turner, en zo naar het fantastische van James Ensor, het verhalende van Jean Brusselmans en het existentiële van Paul Maas. Om te rusten bij de figuratie van Sandro Chia en Enzo Cucchi. Bij ons is dat dan de narratieve Fred Bervoets, de hyperrealistische Malcolm Morley, de nieuwe realiteit van Roger Raveel die de omgeving betrekt in zijn werk en zo het abstracte deel laat worden van de realiteit. De verhalende en kleurvolle Etienne Elias. Tenslotte de twee jongste deelnemers: Norbert Bisky en Jan De Vlieger."

"Het wordt dus geen kabinet Turner naast een kabinet Monet. Alles wordt in een lijn gezet zodat de continuïteit duidelijk wordt. Geen stijlperiodes, wel een lijn. Een ode aan de zee en aan de schilderkunst die nog altijd in vraag wordt gesteld. Vraagstellen is kunst, dus kan ik niets hebben tegen dat in-vraag-stellen. Het gaat immers om mensen die zoeken. Geef ze dan geen hermetische schoonheid maar een tentoonstelling waar je wel moet over nadenken maar die toegankelijk is."

Liminaliteit aan Zee.

"De mens zoekt en krijgt rust. Op het strand. De strandloper die altijd naar zee of in de zon kijkt maar nooit achter zich. Nooit in het land. Vandaar dat die lange muur aan de Noordzee is kunnen ontstaan. De gebouwenrijen die de zee van het land scheiden. De zeekijker krijgt het gelukzalige gevoel alleen te zijn met de elementen. De vlakte is broos. Met de triënnale wordt die kustvlakte een kunstvlakte. Misschien blijven er her en daar beelden staan, dus wordt het hier aan zee een waar beeldenpark. Het systeem is eenvoudig. In iedere gemeente is er een baken, een billboard en een project. Of een constructie, monumentale foto’s en projecten op specifieke locaties. Samengevat en wegwijs gemaakt via de Infoloketjes" Een overzicht dat gebaseerd is op de informatie van pakweg eind februari 2003.

De Panne
Baken: Antony Gormley
Billboard: Elger Esser
Project: Gerhard Lentinck en Didier Mahieu

"Op de opvallend weidse stranden van De Panne zet Antony Gormley 100 afgietsels van zichzelf als de archetypes van de mens. Een indrukwekkend leger dat de zee instapt. De in zichzelf gekeerde mens die met eb en vloed verschijnt en verdwijnt.  

Het billboard van Elger Esser is nostalgisch: grote reproducties van Belle Epoque zichtkaarten over en op het strand en in de duinen.  

Het project van Gerhard Lentinck staat in de ‘Sahara’ van De Panne en is een 7 meter hoge houten sculptuur van Christoffel die de mens veilig uit het water naar het vasteland brengt."

Koksijde
Baken: Anne en Patrick Poirier
Billboard: Marcaccio
Project: Zhuang Huan


"De Franse kunstenaars Poirier bespelen de nostalgie en het religieuze verleden van de Abdij Ter Duinen. Op de zeedijk monteren zijn een rechtopstaande plattegrond van de oorspronkelijke abdijkerk. De 22 meter hoge skeletbouw kan beklommen worden en met een beetje geluk kan je over de flats heen de echte site van Ter Duinen zien.  

Het project van Zhuang Huan op de Hoge Blekker is een Chinese klok waarvan hijzelf de klepel is. Vanop die 33 meter hoogte zal het bronzen geluid over de duinen een multireligieuze geschiedenis laten horen. 

Marcaccio laat een 150 meter lange lijn van billboards met zeezichten uit die zee over het strand naar de duinen slingeren.

Nieuwpoort
Baken: Jan Fabre
Billboard: Thomas Ruff
Project: Jianguo Sui

"Nieuwpoort, stad met een sterk historisch verleden. Spanje en de 100-jarige Oorlog. Mythen en legendes over nimfen en heksen. Inspiratie genoeg voor Jan Fabre die niets prijs geeft of ’t is dat hij de zee wil oversteken. Wat hij daarvoor uit zijn ‘Black Box’ zal toveren, blijft geheim. Dat surrealiserend aspect dat bij Jan Fabre zeer sterk aanwezig is, vind je ook in de Billboards van Thomas Ruff.  Een fotografische collage van diverse typische aspecten die hij aan de kust vindt en die op het staketsel getoond zullen worden.  
Jianguo Sui uit China zal bij het sluizencomplex Ganzenpoot vergulde afgietsels van chinoiserieën op pontons zetten. Een Chinese tuin op het water met daar rond dinosauriërs in de struiken en een verwesterde Chinees die telefoneert naar het monument van Mao dat… op het staketsel staat. De vervreemding is hier volledig."

Middelkerke
Baken: Wim Delvoye
Billboard: Christian Meynen
Project: Lars Siltberg en Marie-Jo Lafontaine

"Het urbanistische dambord van Middelkerke was revolutionair voor zijn tijd. Middelkerke was daarbij de pionier van het sociale toerisme dat maakt dat de wildbouw welig kon tieren. De symbiose in bouwstijlen inspireert Wim Delvoye tot het monument ter ere van de bouwheer. Het wordt een levensgrote grijpkraan in neogotische stijl.  Dezelfde inspiratie bij fotograaf Christian Meynen die op verlaten plaatsen billboardfoto’s plaatst van verdwenen gebouwen of utopische constructies.
Lars Siltberg werkt in de Dronkenput. Het betonnen waterreservoir dat twee eeuwen terug in 1890 scheef wegzakte. Het ‘dronken’gevoel krijg je omdat de constructie uit evenwicht staat. Dat gevoel zal Siltberg versterken door een videoprojectie van mensen en ballonnen die in de ruimte proberen te bewegen.

Oostende
Baken: Daniël Spoerri
Billboard: Dirk Braeckman
Project: Johan Tahon

Omdat Oostende de stad van Ensor (Spilliaert en Permeke) is, en die stad nog altijd geen echt monument voor Ensor bezit, heeft Daniël Spoerri er zelf een gemaakt. Het ideale 19^de eeuwse atelier - waar ook Ensor zich goed zou voelen - wordt levensgroot in brons gemaakt en schuin op een sokkel gezet. Meteen een verwijzing naar het dwarsliggende karakter van Ensor. 
Fotograaf Dirk Braeckman toont op 9 verschillende billboards hoe hij de zee vanuit de appartementen kan ‘maken’.
Ter herinnering aan het oorlogsverleden plaatst Johan Tahon een 8 meter hoge Venus op de Halve Maan nabij het Oosterstaketsel. Dit beeld van de schoonheid staat in contrast tot de dood die altijd bij het Zeeliedenmonument hangt. Terzijde worden nog projecten uitgevoerd in Fort Napoleon en het Provinciaal Domein Raversijde.

De Haan
Baken: David Mach
Billboard: Jacques Charlier
Project: Berlinde De Bruyckere

De intieme sfeer van de wandeling in de bossen tussen Wenduine en De Haan wordt overgebracht naar een soort paravent van geschilderde fotopanelen. 
David Mach zet een vallende zeemeermin op de rotonde van Wenduine 
en Berlinde De Bruyckere verwerkt de functies van boswandelingen in een monument voor wandelaar en paard. Ergens onderweg in een duinpan tussen de sparren.

Zeebrugge
Baken:Winter en Hörbelt
Billboard: Johan Muylle
Project: Panamarenko


Zeebrugge is de containerhaven bij uitstek. Winter en Hörbelt passen waterkratten op elkaar tot een tunnel die ’s nachts van binnen uit verlicht wordt. Een baken voor de haven waardoor je de zee als een soort diapositief ziet.
De eerder satirische fotograaf Johan Muylle hangt een monumentale foto van zichzelf tegen de Vandamme brug. Wanneer die brug opgetrokken wordt, zie je een huilende kunstenaar. Hij weent voor alles dat hier in de haven ooit gebeurd is.
Seafront heeft dan de Russische duikboot. Panamarenka zet pertinent daarnaast zijn eigen duikboot. Fictie wordt realiteit; realiteit fictie.

Knokke Heist
Baken: Henk Visch
Billboard: Massimo Vitali
Project: Cracking Art en Michael Charles

Bakenkunstenaar is Henk Visch. Hij maakt een plastische koorddanser die via zonenergie vanuit de duinen over de zee wandelt. Wanneer hij aan het end van zijn lijn komt, keert hij terug. De utopie van het waarmaken wordt hier uitgebeeld. Let wel: eenzelfde spanningsveld bestaat ook in De Panne, waar 100 figuren in zee ‘stappen’.
Vitali toont aan de hand van een hele reeks billboards het strandleven. De presentatie start aan zee en gaat vandaar naar de binnenstad, waar de wandelaars geconfronteerd worden met de ‘warmte’ van het volkje op het strand.
Cracking Art brengt een koepel waarin alles aanwezig is dat aan zee gevonden kan worden. Schelpen, zeewieren, takken, rekwisieten die aan zee blijven en die, als kitsch verzameld, sterk contrasteren met de luxe van deze stad..

Wandelboek

Met het Beaufort-wandelboek en via bv De Lijn kan je van de lente over de zomer naar de herfst een cultuurvakantie nemen langs deze Belgische kust in Vlaanderen. Met de februariwoede van deze Noordzee hebben de artiesten geen uitstaans. In hun ateliers creëren ze nu de schoonheid van 2003 Beaufort.