Van satellieten en antennes
S.M.A.K. aan Z.E.E.

    

(eerste hoofdstuk)

   

De kranten schrijven in overtreffende trap over het Stedelijk Museum voor Actuele Kunst (het SMAK van Jan Hoet) dat in Bredene-Aan-Zee Voet-Aan-Wal krijgt: Nieuwe trekpleister (Rik Labeeuw) en 35.000 extra kunstliefhebbers (EFO).  De Morgen noteert op zaterdag 22 februari het principiële akkoord tussen Bredene en het SMAK om:

samen te werken en vanaf 01.01.2004 reeds ‘enkele kleine tentoonstellingen’ op te zetten in Bredene

vanaf 2006 een meer permanente vertegenwoordiging of een Smaksatelliet neer te poten in het nog te bouwen Staf Versluyscentrum dat eind 2005 af moet zijn.

Als hoofddoel wordt naar voor geschoven dat men de financiering van € 2.500.000 voor het Versluyscentrum (€ 6.250.000 voor een gemeente met 15.000 inwoners) op die manier rond krijgt. Subsidies van Vlaanderen (toerisme) en Europa hangen af van de diversiteit van het centrum. Beeldende kunst uit het SMAK versterkt het dossier. Straks volgt misschien de filmische kunst met antennes uit het Internationale Filmfestival Vlaanderen (ook Gent)

Dit is de gekende agenda zoals bedacht door Burgemeester Willy Vanhooren, eerste schepen en Vlaamse Volksvertegenwoordiger Jacky Maes (Sluys schrijft de Morgen), Vlaamse Volksvertegenwoordiger Dany Vandenbossche, Jan Hoet (ex-Smak en nu MARTa in Herford) ) en Sven Jacobs (directeur SMAK).

vanaf 2004 de ruimtes van de bibliotheek, gemeentehuis en A.Diez-centrum open zetten voor hedendaagse kunst (De Morgen)

vanaf eind 2005 een duidelijke link leggen tussen Bredene en het SMAK in het Versluyscentrum. (De Morgen)

Het vier jaar lopende (exclusief) project zal jaarlijks voor 35.000 extra bezoekers zorgen (De Zondag). "Een groeiende groep van voornamelijk actieve senioren tussen 50 en 65 heeft een grote interesse voor cultuur en cultuurbeleving" zegt burgemeester Willy Vanhooren die daarmee denkt aan het verblijfstoerisme buiten het zomerseizoen. "… Een duidelijk aanwezige trend in de toeristisch-recreatieve branche." Maar zoals het de oppositie siert, is dat nog niet voldoende. Gemeenteraadslid Gilbert Vanleenhove: "…wordt het geen tijd ook in de winterperiode meer toeristen aan te trekken?" Maar toen had hij misschien de eigen site nog niet gelezen: "…ontegensprekelijk een culturele én bijgevolg toeristische meerwaarde."

Vanaf 2006 pakt het SMAK uit met prestigieuze projecten. (De Zondag)

en het SMAK zal van Pasen tot eind september instaan voor "het opstellen van tijdelijke tentoonstellingen en het programmeren van evenementen, performances, filmvoorstellingen, happenings en fuiven" (trendy?) (Laatste Nieuws en persbericht Bredene)

   

Win-(ge)Win Operatie?

   

Men noemt het een ‘win-winsituatie’ waarbij iedereen voordeel haalt uit het project. Noch Het Laatste Nieuws, noch de Zondag hebben het over 2003 Beaufort die daarmee in zijn totaliteit benadeeld kan worden. Rik Labeeuw titelt alleen "Museum van Jan Hoet wil ook aan kust kunst bespreekbaar maken", maar daarin ligt geen verwijt naar een hermetische Museum voor Moderne Kunst van Willy Van den Bussche. Er ligt hooguit een accent naar het ‘bespreekbaar maken’, een pleidooi dat nu meer dan anders uitgewerkt wordt met de globale motivaties van zowel een zware Documenta 11 als een geëngageerde maar lichtvoetiger Biënnale van Venetië.

WWW.bredene.be geeft op de pagina persberichten (per datum) over SMAK-aan-zee: "Initieel was het de bedoeling…in de zomermaanden… (maar)… het idee gegroeid structureel te gaan samenwerken en gedurende het ganse jaar een aantal "SMAK-aan-zee"-activiteiten te organiseren." Dus "putten uit een collectie van meer dan 2.000 werken daterend van WO II tot nu." Waarbij weerom gekozen wordt voor de wat oudere ("verblijf")toerist.

De sites van het SMAK (www.smak.be) geven geen commentaar. Geven helemaal niets. Dus moeten we De Morgen en onze (getoetste) intuïtie geloven. Jan Hoet geeft volgende prangende voordelen in De Morgen:

"de projecten hoeven niet noodzakelijk een direct verband te hebben met de collectie van het SMAK, maar veeleer met de mentaliteit van het SMAK."

Niet de collectie maar de ruimte zal een belangrijke rol hebben.

In verband met het PMMK: "Concurrentie kan ook bevruchtend werken" waarbij hij denkt aan het aanvullende karakter van verschillen die uitnodigen.

En dan volgt een onaangename, misschien verwarrende passage.

"Bredene is de enige kustgemeente die niet deelneemt aan het kunstenproject Beaufort 2003", vraagt Nica Broucke, journaliste bij De Morgen, waarop schepen Versluys antwoordt: "We plaatsen vraagtekens bij het financiële plaatje van Beaufort 2003… Eerst zouden de gemeenten een kunstwerk krijgen, maar nu blijkt dat wat de gemeente inbrengt voor het project, beschouwd wordt als een voorafbetaling op het kunstwerk. We willen echter geen tegengewicht voor Beaufort bieden, de samenwerking met het SMAK is gegroeid vanuit onze bekommernis over het Staf Versluyscentrum." De journaliste gaat voort maar ik vermoed dat er een redactiefout staat in: Ook Jan Hoet wil met ‘SMAK-aan-Zee’ Beaufort ‘tegenwerken.’ Het is duidelijk dat hier een NIET ontbreekt. Dus:"Ook Jan Hoet wil met ‘SMAK-aan-Zee Beaufort (niet) tegenwerken: "We zijn daar helemaal niet bij betrokken. Oostende wist niets af van het project van Bredene en wij zijn niet gevraagd om iets voor Beaufort te doen. Mocht het ‘SMAK-aan-Zee’ er al vroeger zijn geweest, dan hadden we uiteraard wel kunnen samenwerken. Maar nu is alles al in kannen en kruiken." In de toekomst is echter niets uitgesloten. Versluys: "Minister Renaat Landuyt heeft gezegd da hij na Beaufort 2003 wel een SMAK aan de kust zou zien zitten."

   

De cesuur

     

Hoe perfect duidelijk alles ook leest, de verzwegen ondertoon is er een van gelijktijdigheid of ongelukkige timing. Op zijn minst.  Een scheur, een kwetsuur, een per definitie lachwekkende toestand. Ik voel me - als volstrekte buitenstaander - een stuk beschaamd voor zoveel kinderachtigheid. Vlaanderen presenteert een grootse kunstmanifestatie tussen De Panne en Knokke, cultureel onbegrensd tussen twee landsgrenzen en de onbegrensde zee, met de kracht van 2003 Beaufort als naam.

Eén gemeente stapt uit de samenwerking: Bredene haakt af. Maar erger is dat de overbrugbare bres schril gevuld wordt met een exhibitionistisch teken. Meer: de onwil mee te stappen in een visie die zoveel mogelijkheden biedt, is onbegrijpelijk. De verloren kans van nadenken over de culturele ruimte is niet goed te spreken. Ik verdenk mijn overgrootvaderlijke Bredene vals revolutionair te zijn, vals anarchistisch, vals existentieel, gewoon … vervalst. Onecht zonder de finesse van een spontane kindergeste. Jip en Janneke konden het niet naïever inschatten . Ik vrees echter dat het mooie kind hier een afschuwelijk pestkopje is.

Vooral omdat ze op het hoogtepunt van de opbouw van 2003 Beaufort afkomen met een pionnetje in een schaakspel dat hier niets ter zake doet. Conservator op rust Jan Hoet wordt als joker achter de duinen gezet. Hij mag in Bredene een satelliet van het SMAK inplanten, dansen op de werkkracht van een Vlaams initiatief. Waarom? Omdat Hoet en Van Den Bussche niet compatibel zijn. Ze zijn een uitdaging en dus een reden genoeg voor Bredene.

Eigenlijk een Bredense reden, want het warme nest in de zilte polders is zo veilig dat men er federale, internationale, zelfs globale experimenten kan uitproberen. Bredene is een assertieve gemeente, maar nu spelen ze (hopelijk) onbewust (en daarom des te onbegrijpelijk) mee in een spel dat hoog boven hun hoofd uitgevochten wordt. Ze hebben zich vernederd tot lakeien.

En zeggen dat Landuyt er zelfs aandenkt "hun" initiatief boven Beaufort uit te werken, is het toppunt van valse informatie. Het toppunt van onkunde? Zo’n schepen die door zijn portefeuille verantwoordelijk is voor cultuur, mag van de baan, al gaf hij zich zo mooi bloot op de voorstellen van de cultuurkaart Middenkust in Oostende. Zo’n spel met zo’n inzet vind ik verloren energie. Aan de zijde van de speelvogel, maar zeker voor de kant van de organisatoren van 2003 Beaufort die zo wonden krijgen vooraleer ze ook maar iets hebben kunnen tonen.

Mijnheer de minister, mijnheer Landuyt: waarom stap jij mee in dit spel. Toch niet om de vermoed redens van vriendschappen? Ik stel voor Bredene inzicht te geven in wat zij mislopen. In de hoek en de geldkraan dicht. Voor een jaartje. En de bevolking? 58% vindt het goed, 42 % niet. Waar struikelt men over? De cesuur of de cultuur?

Dat vind ik. En wat hoor ik aan de bron? We wachten op nieuws uit Gent en Bredene.
Ondertussen is het ook leuk meegenomen dat 2003 Beaufort op de affiche van Lentekriebels van Toerisme Oostende staat. Hoe zegt Charlotte Mutsaers het: "Leve de Kerstboom van Oostende…?"

   
André Baert
30.03.2003
   

  

[Home] [NOT-index] [Terug] [Top]